10

Je kunt je eigen drama in stand houden,
of je kunt het allemaal iets minder serieus nemen.Aan jou de keus!

Geen Gouden Munt

'“Hoe durft hij zo tegen mij te praten?”'

Esther zit tegenover haar broer. Ze hebben afgesproken in een cafe om iets uit te praten wat al een tijdje tussen hen in hangt.

Het gesprek begint rustig, maar na een paar zinnen merkt Esther dat haar broer alles wat ze zegt verdraait. Hij luistert niet. Hij verdedigt zich alleen maar. En dat is niet alles: hij gaat ook in de aanval over iets wat vorig jaar is gebeurd, iets wat Esther zich niet eens meer kan herinneren.

Esther voelt haar ademhaling versnellen. Haar spieren spannen zich aan en haar stem wordt steeds scherper.

“Dat bedoel ik dus helemaal niet,” zegt ze geirriteerd. “Je luistert ook nooit naar wat ik zeg.”

Haar broer reageert direct: “Jij hebt je oordeel altijd al klaar. Waarom wilde je eigenlijk met me praten als je toch al weet dat alles mijn schuld is?”

In haar hoofd raast het: Waarom begrijpt hij me nooit? Waarom moet ik altijd degene zijn die zich aanpast? Hoe durft hij dit tegen mij te zeggen?

Esther raakt steeds verder verstrikt in haar eigen verhaal en gevoelens. Ze probeert haar broer uit te leggen waarom zij gelijk heeft, maar hij verdedigt zich alleen maar harder.

Voor ze het weet, zitten ze allebei midden in een vertrouwde rol. Esther is de aanklager, uitlegger, redder en het slachtoffer tegelijk. Haar broer is in haar ogen de gevoelloze dader die haar alweer niet begrijpt.

Ze hoort zichzelf dingen zeggen die ze niet wilde zeggen. Oude conflicten worden erbij gehaald en de kloof tussen hen wordt met iedere zin groter.

Uiteindelijk staat haar broer op.

“Dit heeft zo geen zin,” zegt hij.

Hij loopt weg zonder echt afscheid te nemen.

Esther blijft boos en verdrietig achter. In haar hoofd gaat het gesprek gewoon verder. Ze bedenkt wat ze nog had moeten zeggen en hoe onredelijk haar broer zich heeft gedragen.

Gouden muntWel Gouden MuntGouden munt

'“Als ik dit als een filmscene bekijk, zie ik hoe serieus ik alles maak.”'

Esther zit tegenover haar broer. Al na een paar minuten merkt ze dat ze zich aangevallen voelt en ze voelt de spanning in haar lichaam opbouwen.

Ze weet dat dit gesprek geen fijne kant opgaat als ze haar automatische rol blijft spelen. Daarom past ze de Bioscooppositie-techniek toe.

In gedachten zoomt ze uit.

Ze stelt zich voor dat achter haar een grote, comfortabele bioscoopstoel staat. De popcorn en cola staan al klaar. In die stoel zit een tweede versie van Esther naar de film te kijken waarin Esther zelf de hoofdrol speelt.

Vanaf die plek ziet ze zichzelf tegenover haar broer zitten. Ze ziet haar gefronste wenkbrauwen, haar strakke mond en haar schouders die bijna haar oren raken.

Ze ziet ook haar broer. Zijn armen zitten over elkaar en zijn gezicht staat gespannen. Hij is zich net zo hard aan het verdedigen als zij.

Als dit een film was, zou iedereen in de zaal allang zien wat er gebeurt. Twee volwassen mensen proberen allebei zo hard hun gelijk te bewijzen dat ze niet meer horen wat de ander zegt.

Esther moet inwendig een beetje lachen.

Wat maken we hier toch weer een enorm drama van, denkt ze. We zitten gewoon in een cafe. Niemand is in levensgevaar. Volgende week weten we waarschijnlijk niet eens meer welke woorden we precies hebben gebruikt.

Door zichzelf en haar broer als twee personages in een film te bekijken, ontstaat er afstand. Ze is niet langer alleen maar haar boosheid en gekwetstheid. Ze kan haar eigen rol weer zien.

Vanuit de bioscoopstoel geeft ze zichzelf een aanwijzing:

Rustig blijven. Niet opnieuw verdedigen. Stel gewoon een vraag.

Esther ontspant haar schouders en vraagt: “Wat hoor jij mij eigenlijk zeggen?”

Haar broer kijkt haar verbaasd aan. Hij had waarschijnlijk verwacht dat ze opnieuw in de aanval zou gaan. Zijn houding wordt iets zachter en hij vertelt wat hem dwarszit.

Esther hoeft het niet overal mee eens te zijn. Ze hoeft haar eigen gevoel ook niet weg te drukken. Maar ze luistert nu zonder van iedere zin een nieuwe scene te maken.

Haar broer ontspant en het gesprek loopt anders. Er komt weer ruimte.

Hoe doe je dat?

Afstand nemen wanneer je volledig opgaat in je eigen drama?

Kies de Bioscooppositie-techniek!

In contact met andere mensen kun je jezelf makkelijk verliezen. Voor je het weet zit je midden in een scene en speel je automatisch de rol die je altijd speelt:

  • Je verdedigt.
  • Je valt aan.
  • Je legt voor de honderdste keer uit wat je bedoelt.
  • Je trekt je gekwetst terug.
  • Of je verzamelt steeds meer bewijs dat de ander onmogelijk is.

Op zo’n moment ben je volledig ingezoomd op het onbehoorlijke gedrag van de ander. Alles voelt groot, ernstig en persoonlijk.

De Bioscooppositie-techniek helpt je om uit te zoomen.

Je stelt je voor dat de situatie waarin je zit een filmscene is. Jij speelt in de film, maar je kunt er tegelijkertijd van een afstand naar kijken.

Ga in de bioscoopstoel zitten

Stel je voor dat achter jou een grote, comfortabele bioscoopstoel staat. Kies zelf de kleur. Zet er popcorn en je favoriete drankje naast.

Maak daarna in gedachten een tweede versie van jezelf. Deze versie neemt plaats in de bioscoopstoel en kijkt naar de film waarin jij op dit moment speelt.

Kijk vanuit die stoel naar de ruimte om je heen. Naar de andere persoon en naar jezelf.

Observeer zonder direct te oordelen:

  • Wat gebeurt hier, en welke rol speel ik?
  • Hoe zit of sta ik erbij, en wat doet mijn ademhaling?
  • Welke gedachten en woorden maken deze scene groter?
  • Wat probeer ik voor elkaar te krijgen?
  • Wat zou iemand in de bioscoopzaal hiervan vinden?
  • Hoe belangrijk is dit volgende week nog?

En vooral: maak ik deze scene op dit moment groter dan nodig is?

Dat kan behoorlijk confronterend zijn. Het is natuurlijk veel fijner om alleen naar de slechte rol van de ander te kijken. Maar dan mis je jouw eigen aandeel in de film.

Als je jezelf van een afstand ziet, ontstaat er ruimte om het script te veranderen.

Je bent niet langer alleen de boze, gekwetste of machteloze hoofdpersoon. Je bent ook de kijker die kan bepalen hoe de film verdergaat.

Zo'n bioscooppositie kan je ook helpen om het allemaal iets minder serieus te nemen. Dat betekent dat je niet van iedere vervelende opmerking, vergeten vuilniszak of scheve blik een complete dramafilm hoeft te maken.

Ook de woorden en het gedrag van de ander hoef je niet altijd zo serieus te nemen. Mensen zeggen soms onhandige, domme of onaardige dingen. Ze reageren vanuit stress, angst, vermoeidheid of hun eigen oude patronen. Je hoeft niet op ieder woord te reageren.

Je kunt denken: hoe durft hij dit tegen mij te zeggen? Maar je kunt vanuit de bioscoopstoel ook denken: kijk hem daar eens druk doen, hij gelooft op dit moment ook alles wat hij denkt.

Dat maakt zijn gedrag niet goed. Het maakt het alleen minder machtig.

Niemand is het waard om je gezondheid, goede humeur en kostbare energie aan weg te geven. Als jij urenlang boos blijft, heeft de ander veel te veel macht gekregen in jouw film.

Door het allemaal iets minder serieus te nemen, pak je die macht terug.

Je kunt vervolgens ook proberen de regisseursrol aan te nemen. Dan kun je aanwijzingen geven aan jezelf, alsof jij in de film speelt en iemand geeft je tips:

  • Rustig blijven.
  • Ontspan je schouders.
  • Zeg even niets.
  • Maak het niet groter.
  • Of: loop nu maar even weg.

Als je zo naar jezelf kijkt, alsof je naar een filmscene kijkt, creëert dit iets meer afstand en geeft het je de kans om je eigen rol te zien en bewust te besluiten dat je een Gouden Munt wilt winnen, omdat je dan gezond en gelukkig kunt blijven.

Filmpje van Roos: Bioscooppositie uitgelegd

Video volgt hier

Probeer dit eens

bekijk jezelf in een film

Oefen de Bioscooppositie-techniek eerst bij een kleine, normale situatie. Kies niet direct het grootste conflict van je leven.

Stel je voor dat de situatie op een groot bioscoopscherm wordt afgespeeld.

Kijk naar jezelf als hoofdpersoon:

Vraag jezelf vervolgens af: als dit een filmscene was, wat zou ik dan tegen de hoofdpersoon willen zeggen?

Geef jezelf een korte aanwijzing en voer die uit.

Misschien ontspan je jouw schouders. Misschien stel je een vraag. Misschien zeg je even niets. Misschien loop je weg. Of misschien moet je gewoon een beetje om jezelf lachen.

Geef je macht niet uit handen.
Kies zelf welke scene je speelt.

← Hoofdstuk 9 Hoofdstuk 11 →