9

Je kunt kijken naar het gedrag,
of je kunt kijken naar de mens erachter.Aan jou de keus!

Geen Gouden Munt

'“Stef gedraagt zich echt onredelijk. Dit pik ik niet!”'

Koen heeft een geweldige band met zijn zoon. Ze lachen veel samen, kunnen goed praten en genieten van elkaars gezelschap. Maar vandaag loopt het anders.

Op een gegeven moment schreeuwt Stef tegen hem. Hij is duidelijk geirriteerd over iets wat Koen zou hebben gedaan, al heeft Koen geen idee waar het over gaat. In het begin probeert hij het nog van zich af te laten glijden. Maar dan knapt er iets in hem.

Uit frustratie roept hij zijn zoon tot de orde. Hij dreigt hem zijn Playstation en zijn elektrische step af te pakken.

“Dat zal hem leren,” denkt hij.

Maar Stef flipt nu helemaal. Hij barst in huilen uit van boosheid en smijt de deur van zijn kamer dicht. Koen schreeuwt er nog achteraan:

“En je blijft dus dit hele weekend thuis!”

De rest van de dag blijft Stef somber en stil op zijn kamer.

En Koen? Die voelt zich opgesloten in zijn eigen huis. Boos, verdrietig en machteloos.

Gouden muntWel Gouden MuntGouden munt

'“Wat kan ik doen om hem te helpen in plaats van het erger voor hem te maken?”'

Net op het moment dat Koen wil terugschreeuwen naar zijn onredelijke zoon, stelt hij zichzelf een vraag:

“Levert dit mij eigenlijk wel een Gouden Munt op?”

Grenzen stellen is soms nodig, maar Koen voelt dat hij nu vooral opgefokt is en zich onredelijk behandeld voelt. Uit ervaring weet hij dat hij het vanuit deze toestand meestal erger maakt.

Dus kiest hij ervoor om niet alleen naar het gedrag van Stef te kijken, maar ook naar de mens achter dat gedrag.

Hij weet dat Stef zich zorgen maakt over een proefwerk, dat hij slecht heeft geslapen en misschien met nog meer rondloopt waar Koen niets vanaf weet.

Koen denkt:

“Ik doe dit zelf ook weleens als ik gespannen ben. Dan reageer ik mijn frustratie af op iemand anders. Het is geen leuk gedrag, maar ik begrijp het wel.”

Hij besluit om het niet erger te maken. Niet voor Stef en ook niet voor zichzelf. Hij wil zelfs proberen iets van de druk bij zijn zoon weg te nemen.

Een tijdje later komt hij Stef weer tegen.

Koen zegt:

“Lieverd, ik hou van je. Je doet het allemaal supergoed. Het geeft niet dat je af en toe uit je slof schiet. Dat hoort erbij.”

Zijn zoon snauwt:

“Ik schiet helemaal niet uit mijn slof!”

Koen glimlacht.

“Nee schat, dat klopt. Zullen we even in de stad gaan lunchen?”

Stef ontspant zichtbaar. Even later vertelt hij dat hij gespannen is voor zijn proefwerk en ruzie heeft gehad met een vriend. Zijn boosheid ging helemaal niet over Koen. Koen was alleen degene die toevallig in de buurt was.

Omdat Koen open en rustig bleef, voelde Stef ruimte om te vertellen wat er echt aan de hand was. Dat voelt goed voor hen allebei.

Hurt people hurt people.

Hoe doe je dat?

Iemand helpen die het moeilijk heeft, terwijl hij zich onredelijk gedraagt?

Kies de Kijk naar de Mens Achter het Gedrag-techniek!

Het kan behoorlijk lastig zijn om bij onredelijk, bot of irritant gedrag van een ander rustig te blijven. Voor je het weet neem je zijn frustratie over en ga je zelf precies hetzelfde gedrag vertonen.

Maar als je je automatisch opwindt over het gedrag van een ander, laat je stress toe in je eigen lichaam. En dat is simpelweg ongezond.

Als je op een andere manier naar vervelend gedrag kijkt, raakt het je minder persoonlijk. Je blijft makkelijker ontspannen.

Natuurlijk zijn er momenten waarop je een grens moet aangeven. Misschien moet je zeggen dat iemand moet stoppen, een gesprek beeindigen of weggaan. Naar de mens achter het gedrag kijken betekent niet dat je alles hoeft te accepteren.

Je kunt een grens stellen en tegelijkertijd proberen te begrijpen dat er achter het gedrag waarschijnlijk meer speelt.

Wanneer iemand zich vervelend gedraagt en je een Gouden Munt wilt winnen, neem dan even een korte pauze. Dat kunnen een paar seconden zijn.

Stel jezelf deze vraag:

Wat zou deze persoon allemaal kunnen hebben meegemaakt waardoor hij zich op dit moment zo gedraagt?

Door minder op het gedrag en meer op de mens erachter te letten, verandert het gedrag niet direct. Maar jij raakt er wel minder door uit balans.

Mensen gedragen zich meestal niet zomaar boos, bot of onredelijk. Misschien zijn ze moe, verdrietig, onzeker of bang. Misschien hebben ze slecht nieuws gekregen. Misschien is er thuis iets aan de hand. Of misschien hebben ze nooit geleerd om op een andere manier met spanning om te gaan.

Achter onredelijk gedrag kan een wereld schuilgaan die jij niet kent.

  • Misschien is zijn moeder ziek.
  • Misschien heeft zij net haar partner verloren.
  • Misschien zorgt hij al maanden voor een zieke ouder en is hij oververmoeid.
  • Misschien voelt iemand zich afgewezen, bang of machteloos.

Je weet niet zeker wat er speelt. Het gaat er ook niet om dat je zelf een compleet verhaal over die ander verzint en vervolgens doet alsof het waar is.

Je herinnert jezelf er alleen aan dat het gedrag waarschijnlijk niet alleen over jou gaat.

Dat maakt het makkelijker om de boosheid, frustratie of chaos bij de ander te laten. Je raakt minder snel verstrikt in zijn bui en hoeft niet automatisch terug te snauwen.

Je hoeft op zo’n moment maar twee dingen te doen:

  • Je laat de ellende van de ander niet automatisch toe in jouw eigen systeem.
  • En je maakt het niet erger voor iemand die het waarschijnlijk al moeilijk heeft.

Als iemand zich boos, onredelijk of verongelijkt gedraagt, voelt die persoon zich meestal niet prettig. Als je moe, verdrietig of overprikkeld bent, ben je zelf ook niet altijd op je best.

Dan is het fijn als iemand rustig blijft. Iemand die niet direct terugslaat, maar probeert te kijken naar wat er werkelijk aan de hand kan zijn.

Misschien kun je zelfs iets doen waardoor de ander zich beter voelt. Een rustige vraag stellen. Even luisteren. Een kop koffie aanbieden. Iets aardigs zeggen. Of gewoon voorkomen dat jij extra olie op het vuur gooit.

Als jij rustig blijft, maak je het niet erger. Niet voor jezelf en niet voor de ander.

En dat voelt goed.

Filmpje van Roos: Kijk naar de Mens Achter het Gedrag uitgelegd

Video volgt hier

Probeer dit eens

kijk voorbij het gedrag

Kies vandaag een kleine situatie waarin iemand bot, kattig, ongeduldig of onredelijk tegen je doet. Begin niet met iemand die jou ernstig heeft beschadigd of met een onveilige situatie.

Merk eerst op waar je aandacht automatisch naartoe gaat:

Neem daarna een korte pauze en bedenk drie mogelijkheden voor wat er achter dit gedrag kan zitten:

Je hoeft niet te weten wat klopt. Het gaat erom dat je blik iets ruimer wordt.

Vraag jezelf daarna af: wat kan ik nu doen om dit niet erger te maken?

Kijk later terug op het moment:

Dan heb je een Gouden Munt gewonnen.

Als jij doet
zoals je doet
dan gaat het
vast niet goed
wat heb jij
allemaal
meegemaakt
waardoor
je nu zo
onbehoorlijk
boos
en chagrijnig
doet?

← Hoofdstuk 8 Hoofdstuk 10 →