22

Je kunt je emoties op de ander afreageren,
of je kunt ze onderzoeken.Aan jou de keus!

Geen Gouden Munt

'“Door jou voel ik mij zo verschrikkelijk!”'

Linda staat met een glas wijn in haar hand en doet alsof ze luistert naar het verhaal van iemand die ze nauwelijks kent. Ze knikt op de juiste momenten, maar haar ogen blijven zoeken door de kamer. Dan ziet ze hem.

Mark, bij de bar, net iets te dicht bij een vrouw die Linda niet kent. Ze lacht breed, haar hand tikt even tegen zijn arm alsof het de normaalste zaak van de wereld is, en Mark buigt naar voren om haar beter te verstaan. Het is maar een klein gebaar, niets bijzonders, en toch schiet er iets door Linda heen alsof iemand een elastiek strak aantrekt in haar buik.

Haar hart versnelt. Haar schouders gaan omhoog zonder dat ze het doorheeft. In haar hoofd begint het meteen te praten. Wie is zij. Waarom kijkt hij zo. Waarom lijkt hij daar zo op zijn gemak, alsof Linda er niet eens is. En waarom heeft hij dit nooit verteld.

Ze neemt een te grote slok wijn, voelt de prik in haar keel en merkt dat ze al loopt voordat ze besloten heeft te lopen. Mark ziet haar aankomen en glimlacht nog, en dat maakt het alleen maar erger.

“Wie is dat?” vraagt ze, net iets harder dan ze van plan was.

Mark knippert, kijkt even over zijn schouder. “Wie bedoel je?”

“Kom op, Mark.” Linda wijst met haar glas. “Die vrouw met wie je net zo gezellig stond te doen. Aan wie je bijna vastgeplakt zat.”

Zijn gezicht trekt strak. “Dat is een collega. Iemand van vroeger. Ik heb haar al jaren niet gezien.”

Linda voelt de woorden langs haar heen gaan. Ze hoort zichzelf vragen stellen, sneller, scherper, alsof ze hem in een hoek moet krijgen zodat hij eindelijk toegeeft wat er echt speelt.

Op weg naar huis is de sfeer al kapot. “Jij maakt mij onzeker,” zegt Linda. “Ik maak jou helemaal niet onzeker,” zegt Mark. “Jij maakt van niets weer een heel drama.”

Linda staart naar de straatlantaarns die voorbij schieten en voelt zich tegelijk woedend en klein. Thuis gaat ze wel naar bed, maar slapen lukt niet. De vrouw van het feestje is al lang uit haar zicht, maar in Linda’s lijf blijft het onrustig.

Gouden muntWel Gouden MuntGouden munt

'“Ik voel eerst wat er in mij gebeurt voordat ik het bij jou neerleg.”'

Linda staat met een glas wijn in haar hand en probeert te genieten van de drukte. Even lukt het ook. Totdat ze Mark ziet.

Hij staat aan de andere kant van de kamer met een vrouw die Linda niet kent. De vrouw lacht, raakt hem kort aan op zijn arm en Mark buigt naar voren om haar beter te verstaan. Het is precies hetzelfde beeld als net, en ook nu schiet er meteen een steek door Linda’s buik.

Daar zijn de gedachten alweer. Wie is zij. Waarom is het zo gezellig. Waarom voelt het alsof hij haar even vergeten is.

Linda merkt dat haar voeten al een stap naar voren willen zetten, alsof haar lijf sneller is dan zij. Ze stopt. Niet omdat het gevoel weg is, maar omdat ze het herkent. Dit is zo’n moment waarop ze in één seconde een heel verhaal verzint en het daarna als waarheid gaat behandelen.

Ze draait zich om en loopt naar het toilet. De muziek klinkt gedempt achter de deur. Ze zet haar glas op het randje van de wasbak en kijkt naar zichzelf in de spiegel. Haar gezicht staat gespannen. Haar ademhaling zit hoog.

Eerst voelen.

Ze legt haar hand op haar buik. Die voelt hard, alsof ze haar buikspieren de hele tijd aanspant. Haar kaken zitten op elkaar. Ze ademt langzaam in door haar neus en uit door haar mond, een paar keer achter elkaar, tot ze merkt dat haar schouders iets zakken.

Onder de boosheid zit iets anders. Ze voelt het bijna als een trilling in haar borst. Bang. Niet boos op hem, maar bang dat ze niet genoeg is. Bang dat hij iemand anders leuker vindt. Bang dat ze straks met een glimlach moet doen alsof het haar niets doet, terwijl het in haar binnenste schuurt.

Ze blijft er even bij, zonder meteen conclusies te trekken. Alleen maar dit: dit is wat er nu in mij gebeurt. Ze ademt nog een keer rustig uit en merkt dat de scherpe randjes iets minder scherp worden.

Als ze terug de kamer in loopt, ziet ze Mark haar aankijken. Hij steekt zijn hand op, alsof hij haar net zocht. Even later komt hij naar haar toe met de vrouw naast zich.

“Linda, dit is Sofie,” zegt hij. “We hebben jaren geleden samengewerkt. Ik kwam haar net ineens tegen.”

Sofie geeft haar een warme hand en begint meteen over een project waar ze destijds aan zaten. Linda luistert, knikt, voelt de laatste restjes spanning nog in haar buik, maar ze laat het er zijn zonder het meteen op Mark te plakken.

Later op de avond, als ze even samen staan met twee glazen water in hun handen, zegt Linda rustig: “Ik merkte dat ik mij onzeker voelde toen ik jullie samen zag. Mijn hoofd maakte er meteen een verhaal van.”

Mark kijkt haar aan, zijn gezicht zachter dan eerder. “Dank je dat je dat zegt,” zegt hij, en hij slaat een arm om haar heen. Linda leunt iets tegen hem aan en voelt hoe haar adem vanzelf dieper zakt.

Hoe doe je dat?

Voorkomen dat je jouw emoties direct op een ander afreageert?

Kies de Pauze en Voel-techniek!

Soms gebeurt er iets kleins, iets dat op papier bijna onschuldig is, en toch schiet je emotie in één klap omhoog. Je wordt jaloers, boos, bang, verdrietig of onzeker en je aandacht schiet direct naar de ander.

  • Door jou voel ik mij zo.
  • Jij moet dit oplossen.
  • Jij moet uitleggen waarom je dit hebt gedaan.

Het kan heel goed dat het gedrag van de ander jouw gevoel raakt. Alleen: de emotie zelf ontstaat in jouw lijf. Als je haar meteen bij de ander neerlegt, is de kans groot dat je gaat aanvallen, beschuldigen of eisen dat de ander jouw spanning zo snel mogelijk wegneemt.

De Pauze en Voel-techniek helpt je om eerst bij jezelf te blijven. Niet omdat je alles alleen moet oplossen of omdat je niets meer mag zeggen, maar omdat je daarna veel helderder kunt vertellen wat er in je gebeurt.

Neem eerst een pauze

Zodra je merkt dat je emotioneel wordt, neem je een korte pauze. Ga naar het toilet, haal een glas water, loop even naar buiten of blijf gewoon een paar tellen stil. Soms is dertig seconden al genoeg om te voorkomen dat je iets zegt waar je later spijt van krijgt.

Die pauze is niet bedoeld om in je hoofd een dossier op te bouwen met bewijs tegen de ander. Als je merkt dat je gedachten juist harder gaan draaien, breng je aandacht terug naar je lijf. Je gaat niet analyseren, je gaat waarnemen.

Voel de emotie in je lichaam

Vraag jezelf: waar zit dit? Voel je druk op je borst, spanning in je buik, een brok in je keel of warmte in je gezicht? Trillende handen, een strakke kaak, een hoge of gejaagde ademhaling?

Je hoeft het niet weg te krijgen. Je hoeft het ook niet meteen te begrijpen. Je geeft het alleen even ruimte, zonder er direct woorden als nooit, altijd of zie je wel aan vast te plakken.

Een eenvoudige manier om je lijf te helpen is om een hand op je buik te leggen en rustig in en uit te ademen. Langere uitademingen laten de spanning vaak iets zakken. Je bent niet bezig met kalmeren om braaf te worden, je bent bezig met kalmeren zodat jij weer kunt kiezen wat je doet.

Wat zit eronder?

Boosheid is vaak de bovenste laag. Daaronder zit geregeld iets dat kwetsbaarder voelt: afgewezen zijn, niet belangrijk zijn, bang zijn, machteloos zijn, onzeker zijn.

Als je alleen op de boosheid reageert, ga je sneller beschuldigen. Als je eerst doorziet wat eronder zit, kun je later veel duidelijker zeggen wat je nodig hebt.

“Ik voelde mij onzeker toen ik dat zag,” brengt een heel ander gesprek op gang dan: “Jij probeert mij altijd jaloers te maken.”

De twee picknickmanden

Stel je voor dat jij en de ander allebei met een eigen picknickmand rondlopen. In jouw mand zitten jouw gevoelens, gedachten, ervaringen, oude pijn en gevoeligheden. In de mand van de ander zit zijn of haar binnenwereld.

In spannend contact kieperen die manden makkelijk om. Jij gooit jouw angst, boosheid of verdriet bij de ander neer en verwacht dat die het opruimt. De ander kan hetzelfde bij jou doen. Binnen de kortste keren ligt alles door elkaar en weet niemand meer wat van wie is.

De Pauze en Voel-techniek helpt je om eerst in jouw eigen mand te kijken. Wat voel ik? Wat denk ik? Wat is van mij? Wat wil ik straks rustig met de ander delen?

Dat betekent niet dat het gedrag van de ander er niet toe doet. Het betekent dat jij eerst verantwoordelijkheid neemt voor wat er in jou gebeurt, voordat je het gesprek aangaat.

Filmpje van Roos: Pauze en Voel uitgelegd

Video volgt hier

Probeer dit eens

pauzeer en voel

Kies vandaag een kleine situatie waarin je merkt dat je geraakt wordt. Begin niet met het grootste conflict van je leven.

Reageer niet direct, maar neem een korte pauze. Breng je aandacht naar je lichaam en onderzoek waar je de emotie voelt. Adem rustig en geef je lichaam even de tijd.

Vraag jezelf daarna af wat er onder jouw eerste reactie zit. Ben je alleen boos of voel je je ook bang, afgewezen, onzeker of machteloos?

Vertel de ander pas daarna wat er in jou gebeurde. Begin bij jezelf: “Ik merkte dat ik...” in plaats van: “Door jou voel ik...”

Als het lukt om jouw emotie niet direct bij de ander neer te leggen, maar haar eerst te voelen en daarna rustig te delen, heb je een Gouden Munt gewonnen.

← Hoofdstuk 21 Terug naar overzicht →