Je kunt er een punt van maken,
maar je kunt dat ook niet doen.Aan jou de keus!
Geen Gouden Munt
'“Heb ik gekookt en heeft zij er ook nog kritiek op!”'
Sjoerd heeft spaghetti gemaakt. De kinderen zitten aan tafel en Sara komt net thuis van haar werk. Ze neemt een hap en zegt dat de spaghetti een beetje flauw smaakt.
Sjoerd ontploft. Hij heeft boodschappen gedaan, gekookt en ondertussen ook nog de kinderen beziggehouden. En dan heeft zij ook nog kritiek.
“Als je het niet lekker vindt, kook je voortaan zelf maar,” zegt hij boos.
Sara schrikt van zijn reactie en zegt dat ze alleen maar bedoelde dat er misschien wat meer zout bij kon. Maar Sjoerd hoort dat niet meer. Hij voelt zich niet gewaardeerd en blijft doorgaan.
“Het is ook nooit goed,” zegt hij. “Ik doe de hele middag mijn best en het eerste wat jij zegt is dat het eten niet lekker is.”
Sara voelt zich aangevallen. Ze zegt dat Sjoerd altijd direct zo overdreven reageert en dat ze voortaan inderdaad zelf wel kookt. Sjoerd hoort alleen het woord altijd. Dat vindt hij ook weer nergens op slaan. Hij haalt er meteen een paar situaties bij waarin Sara volgens hem precies hetzelfde deed.
Binnen een paar minuten is de sfeer volledig omgeslagen. De kinderen worden stil. De jongste kijkt naar zijn bord en de oudste vraagt voorzichtig of hij van tafel mag.
De rest van de avond praten Sjoerd en Sara nauwelijks met elkaar.
Geen Gouden Munt voor Sjoerd. Niet omdat hij zich niet geraakt had mogen voelen, maar omdat hij automatisch reageerde en van een beetje flauwe spaghetti een compleet avondvullend drama maakte.
Wel Gouden Munt
'“Ik druk even op de pauzeknop, voordat dit ruzie wordt.”'
Sjoerd merkt dat de opmerking van Sara hem raakt. Hij voelt de irritatie direct opkomen. Hij wil iets onaardigs terugzeggen, maar beseft dat hij moe is en daardoor heftiger reageert dan nodig is.
“Als je het niet lekker vindt...”
Hij hoort zichzelf aan de zin beginnen en stopt.
Nee. Dit gaat hij niet doen. Hij weet precies waar dit eindigt.
Hij besluit de Eerst Pauze, Dan Praten-techniek toe te passen. In plaats van meteen te reageren, trekt hij zich even terug.
“Ik merk dat ik hier nu veel te heftig op reageer,” zegt hij. “Ik ga even een rondje lopen. Daarna praten we wel verder.”
Sara kijkt hem verbaasd aan, maar Sjoerd trekt zijn jas aan en loopt naar buiten.
Tijdens het wandelen probeert hij het gesprek niet honderd keer opnieuw in zijn hoofd te voeren. Hij loopt eerst gewoon stevig door. Hij voelt zijn voeten op de grond en ademt rustig naar zijn buik. Bij iedere uitademing laat hij zijn schouders een beetje zakken.
Hij heeft nog steeds de neiging om in zijn hoofd aan Sara uit te leggen waarom haar opmerking zo ondankbaar was. Maar iedere keer als dat verhaal opnieuw begint, laat hij het weer los.
Na tien minuten wordt het rustiger in zijn hoofd. Hij kan weer wat normaler naar de situatie kijken. Sara heeft een lange werkdag gehad en is waarschijnlijk ook moe. Bovendien is de spaghetti inderdaad behoorlijk flauw. Hij moet een beetje lachen om het enorme drama dat hij bijna van een snufje zout had gemaakt.
Als hij terugkomt, voelt hij zich alweer een stuk rustiger. De kinderen zijn in bad en Sara heeft de keuken opgeruimd.
“Je had trouwens gelijk,” zegt hij. “De spaghetti was niet mijn beste werk.”
Sara lacht. “Met een halve kilo kaas was hij prima te eten.”
Later vertelt hij dat haar opmerking hem raakte, omdat hij zo zijn best had gedaan. Sara begrijpt dit en zegt dat ze voortaan eerst zal vertellen dat ze het waardeert dat hij heeft gekookt, voordat ze commentaar geeft op de hoeveelheid zout.
De spaghetti bleef flauw. De avond niet.
Voorkomen dat je door iets kleins ontploft en de hele sfeer verpest?
Kies de Eerst Pauze, Dan Praten-techniek!
Je kunt deze techniek gebruiken wanneer je merkt dat je op het punt staat om veel te heftig te reageren op iets kleins.
Een verkeerde blik. Een flauwe opmerking. Een sok naast de wasmand. Iemand die je onderbreekt. Een kind dat voor de derde keer niet luistert.
Op een ontspannen moment kun je zoiets misschien best hebben. Maar wanneer je moe bent, honger hebt, te veel aan je hoofd hebt, ongesteld bent of alcohol hebt gedronken, kan een kleine opmerking opeens voelen als een persoonlijke aanval.
Voordat je het weet, schiet je in de verdediging. Je zegt iets onaardigs. De ander zegt iets terug en binnen een paar minuten zijn jullie niet meer met de opmerking van dit moment bezig. Dan komen de oude koeien uit de sloot en gaat het opeens over alles wat er de afgelopen tien jaar is misgegaan.
Je hoeft daar niet aan mee te doen. Je kunt de tijd even stilzetten.
Dat betekent niet dat je jouw gevoel moet onderdrukken. Het betekent ook niet dat de ander gelijk heeft of dat jij nooit meer iets mag zeggen. Je besluit alleen dat dit niet het juiste moment is om te reageren.
Je haalt jezelf tijdelijk uit de situatie voordat je iets doet waarvan je later denkt: waarom heb ik dit in vredesnaam gezegd?
Ga naar buiten, naar het toilet, naar een andere kamer of loop een klein rondje. Als dat niet kan, zeg dan even niets. Richt je aandacht op je ademhaling en voel je voeten op de grond.
Je kunt tegen de ander zeggen:
“Ik merk dat ik nu te boos ben om normaal te reageren. Ik kom hier later op terug.”
Of:
“Ik zet dit gesprek even stil. Ik wil voorkomen dat ik iets zeg waar we allebei last van krijgen.”
De ander hoeft jouw pauze niet leuk te vinden. Misschien wil diegene juist nu verder praten. Toch mag jij besluiten dat je eerst moet kalmeren. Met je innerlijke vechtersbaas al met de mouwen opgestroopt, wordt het toch geen goed gesprek.
Zet ook je hoofd even stil
Alleen fysiek weglopen is niet genoeg wanneer je het conflict tijdens je wandeling volledig voortzet in je hoofd. Dan ben je buiten een rondje aan het lopen, terwijl je inwendig nog steeds midden in de ruzie zit.
Probeer tijdens je pauze daarom niet voortdurend te bedenken wat jij straks allemaal tegen de ander gaat zeggen. Laat het onderwerp even liggen.
Zeg bij iedere uitademing tegen jezelf: “Even niet.” Komt het verhaal toch weer boven, dan ga je er niet in mee. Je zegt gewoon opnieuw: “Even niet.”
De pauze is pas voorbij als je lichaam echt is gekalmeerd. Niet zodra je hebt bedacht hoe je de discussie alsnog wint.
Controleer daarom:
- Is mijn ademhaling rustiger?
- Zijn mijn kaken en schouders meer ontspannen?
- Kan ik aan de situatie denken zonder direct opnieuw te ontploffen?
- Kan ik misschien zelfs een klein beetje om mezelf of het drama glimlachen?
Pas dan ga je terug.
Misschien wil je nog steeds zeggen dat je de opmerking vervelend vond. Dat is prima. Een pauze betekent niet dat je alles maar moet slikken. Het verschil is dat je nu kunt vertellen wat iets met je deed, zonder de ander meteen met woorden om de oren te slaan.
Soms ontdek je na een pauze dat het onderwerp nog steeds belangrijk is. Dan praat je er later over. Soms ontdek je dat het eigenlijk nergens over ging. Dan laat je het los. Ook dat levert je een Gouden Munt op.
Mensen zeggen soms onhandige of vervelende dingen. Het leven is te kort om van iedere opmerking een drama te maken.
Een pauze van tien minuten kan voorkomen dat je de volgende tien uur chagrijnig bent.
Video volgt hier
herken de eerste signalen
Let de komende dagen op de eerste signalen dat je op het punt staat te ontploffen. Wacht niet totdat je al staat te schreeuwen.
Mogelijke signalen zijn:
- spanning in je borst of buik;
- een hoge ademhaling;
- opgetrokken schouders;
- strakke kaken;
- veel boze gedachten achter elkaar;
- een scherpe toon;
- de sterke behoefte om direct jouw gelijk te halen.
Zodra je een van deze signalen herkent, zeg je tegen jezelf:
“Stop. Ik neem eerst even pauze.”
Ga als dat mogelijk is fysiek weg uit de situatie. Loop naar buiten, ga naar het toilet of zoek een stille plek. Adem rustig naar je buik en probeer het verhaal in je hoofd niet verder te voeren.
Ga pas terug wanneer je lichaam rustiger voelt.
Je hoeft niet te wachten op een enorme ruzie om hiermee te oefenen. Juist kleine irritaties zijn perfect trainingsmateriaal. Iedere keer dat je jouw automatische reactie onderbreekt, train je jouw vermogen om niet direct mee te gaan in boosheid.
En iedere keer dat dit lukt, win je een Gouden Munt.
Je kunt er
een punt van maken,
maar je kunt dat
ook niet doen.