Stap 1
Check je (ont)spanningsmeter
en als de uitslag je niet bevalt...
Dé manier om ontspannen te blijven tijdens een hectisch leven
Het ontspannen alternatief laat op een praktische manier zien hoe je ontspannen kunt blijven tijdens een hectisch leven. De 10 ontspannen alternatieven in dit boek dragen bij aan levensgeluk, fijne relaties en meer rust thuis en op het werk.
Inleiding
Ontspanning is een verzamelnaam voor alle fijne gevoelens die je als mens kunt hebben. Als je gespannen bent is het ontzettend lastig om je goed te voelen. Spanning geeft klachten zoals hoofdpijn, moeheid en pijnlijke schouders. Je relaties verslechteren, je raakt uitgeput en verliest je zin in het leven. Als je niet op tijd luistert naar deze signalen worden de klachten nog erger. Dat wil je niet. Ontspannen zijn voelt gewoon veel lekkerder.
Het is al ruim 20 jaar mijn passie om te onderzoeken wat ik zelf kan doen om me zo ontspannen mogelijk te voelen. Ik wil me graag goed voelen, en niet alleen tijdens de vakantie of bij de yogales. Maar ook met vier pubers om me heen, terwijl ik het druk heb, nog even snel boodschappen doe, mijn telefoon in de wc laat vallen en wanneer mijn partner niet doet wat ik wil. Ik heb een sterke wil om dit ene leven wat ik heb niet te verpesten met onzin. Daarom heb ik zoveel van mijn tijd en energie gestoken in het vinden van een meer ontspannen alternatief voor wat ik aan het doen was wanneer ik:
Hoe kon ik anders omgaan met dit soort situaties zodat ik me beter zou gaan voelen?
Ik volgde verschillende opleidingen, trainingen en cursussen die me konden helpen bij deze zoektocht. En ik las alles wat los en vast zat. Sommige zelfhulpboeken las ik wel vijf keer om me de stof echt eigen te maken. Ook volgde ik steeds nauwkeurig wat ik dacht, voelde, vond, zei en deed. Zelfonderzoek dus. Dit deed ik terwijl ik kinderen groot bracht, twee universitaire studies afrondde, werkte in verschillende organisaties, scheidde en weer een nieuwe liefde vond, huilde en lachte, boos was en blij. Als wat ik opmerkte me niet beviel, dan paste ik het geleerde toe in de praktijk van mijn dagelijkse leven. Zo ontdekte ik steeds meer over wat er voor nodig is om een ontspannen leven te kunnen leiden. Sommige dingen hielpen me echt, dus daar ging ik mee door. Andere technieken deden niks voor me, daar stopte ik uiteraard weer mee. Vaker nog maakte ik mijn eigen mix met een sausje Roos eroverheen waardoor het mij op een bepaald moment goed hielp.
Wat mij opviel op het pad van zelfontwikkeling is dat veel goeroes, coaches, trainers en schrijvers hetzelfde zeggen, verpakt op een andere manier. De basiskennis over wat een mens kan doen om zich beter te voelen is op zichzelf niet zo ingewikkeld:
Wees dankbaar, ga sporten, leef mindful en in dit moment, ga intieme relaties aan, voel zelfliefde, mediteer, doe wat je leuk vindt en laat los zijn enkele voorbeelden hiervan.
Wat ik steeds miste is hoe ik deze en andere wijze inzichten kon toepassen in mijn soms ingewikkelde en drukke leven.
Hierboven staan een aantal lastige situaties beschreven. Maar ik heb gemerkt dat het net zo belangrijk is om ontspannen te blijven op een doorsnee dag. Ook dat is soms al best een kunst. Mijn broertje las de eerste aanzet van dit boek. Hij zei dat hij meer ontspannen had gereageerd dan anders toen zijn twee kleintjes monopolie aan het spelen waren. Het ging niet zoals hij wilde, maar hij kon het even laten. Hij had diezelfde dag ook een vrouw in zijn straat die wat chagrijnig leek, vriendelijk aangesproken en dit had haar (en hem) zichtbaar goed gedaan. Deze twee voorbeelden gebruikte hij om te vertellen wat hij met de inhoud van het boek had gedaan. Dit ontroerde mij omdat het precies is wat ik wil bereiken.
Elke dag opnieuw kun je veel doen om het beter voor jezelf en je omgeving te maken. En dat helpt enorm! Het gaat niet om het veranderen van je baan, het verlaten van je huwelijk, een wereldreis maken, of jezelf grote (bijna onmogelijke) doelen stellen. Het gaat om het millimeter voor millimeter verbeteren van je dagelijkse leven. Tot je opeens merkt dat je leven enorm is opgeknapt. Het kan soms nodig zijn om grote en moeilijke beslissingen te nemen. Maar dat is niet altijd makkelijk en soms onmogelijk. Gelukkig zijn er ondertussen veel dingen die je nu al kunt doen om het meer ontspannen voor jezelf te maken.
Ik schrijf dit boek omdat het me, dankzij dagelijkse oefening, toewijding, heldere inzichten, praktische tips, slimme technieken en nuttige kennis, steeds beter lukt om ontspannen te zijn:
Omdat dit zo goed voelt wil ik graag delen wat ik doe om dit voor elkaar te krijgen. Wij mensen lijken best veel op elkaar. Als het voor mij werkt, dan kun jij er misschien ook wat aan hebben. Ik gun iedereen een ontspannen leven en ik gun de wereld veel ontspannen mensen. Misschien draagt dit boek hier een klein beetje aan bij.
In dit boek staat wat mij het beste helpt om ontspannen te blijven in mijn normale, soms hectische, leven. Ik heb een veeleisende baan als woordvoerder en bestuursadviseur, een samengesteld gezin met 4 pubers en de onderneming ‘het ontspannen alternatief’. Daarnaast heb ik hobby’s, doe ik veel aan sport en heb ik een druk sociaal leven. Ik gebruik nu 10 verschillende manieren, om steeds de beweging van spanning naar ontspanning te maken. Deze persoonlijke favorieten noem ik in dit boek de 10 ontspannen alternatieven en vormen de hoofdstukken. Om deze alternatieven toe te lichten gebruik ik veel praktijkvoorbeelden, omdat ik zelf altijd behoefte heb aan een praktische insteek van nuttige inzichten. Ik beschrijf hierbij situaties uit mijn eigen leven, maar ook van mensen die ik ken. Maar voordat we aan de 10 ontspannen alternatieven beginnen, licht ik na deze inleiding eerst het 2-stappen-model voor meer ontspanning toe.
Dit is meer een werkboek dan een leesboek. Pas wat je leest steeds opnieuw toe in de praktijk van je dagelijkse leven. Hiermee ga je door tot een ontspannen manier van reageren, denken, kijken, voelen en doen, een tweede natuur voor je is geworden. Je kunt bijvoorbeeld een week of een maand de tijd nemen om je een ontspannen alternatief eigen te maken. In die week of maand kun je een alternatief wat intensiever beoefenen. Kijk welke manier bij jou past om ervoor te zorgen dat je de ontspannen alternatieven steeds makkelijker en automatischer kunt inzetten.
Het spijt me je te moeten mededelen dat er geen snelle weg is naar een volkomen ontspannen leven. Er bestaat geen simpele oplossing die al je spanning, boosheid, frustratie en irritatie als sneeuw voor de zon doet verdwijnen. Het is helaas zo dat een mens complexer in elkaar zit dan dat. Als we iets willen veranderen in ons leven dan vraagt dit om doorzettingsvermogen, oefening en herhaling. Tenminste zo heb ik dat ervaren. En als ik om me heen kijk en zoveel gespannen mensen zie, is dat voor mij voldoende bewijs dat die quick fix nog niet bestaat.
Maar als je elke dag, stapje voor stapje, steeds opnieuw het werk doet wat nodig is, aan de hand van dit boek, dan ben ik ervan overtuigd dat je steeds meer ontspannen wordt. En dat voelt zo fijn dat je hierdoor gemotiveerd raakt om door te zetten. Het leuke is dat je deze oefeningen kunt doen terwijl je je leven leidt. Je hoeft niet in je eentje op een berg te mediteren. Of van baan of relatie te wisselen. Je kunt er nu mee starten, zelfs, of juist, als je het heel druk hebt of in een lastige situatie zit.
Het mooie is dat het sneeuwbaleffect al snel in werking treedt. Als je zorgen snel weer loslaat, dan is de kans groter dat je rustig slaapt omdat zorgelijke gedachten je niet wakker houden. Als je goed hebt geslapen geef je je partner een knuffel (in plaats van een rotopmerking) als hij kribbig doet. Je ziet dat hij een zware dag heeft gehad en hij reageert dit op jou af. Dat doe jij ook weleens. Je vraagt je af wat je kunt doen om hem te helpen waardoor hij je dankbaar is (in plaats van boos). Hierdoor voel je je blij dat je iets hebt kunnen betekenen voor iemand waarvan je houdt, in plaats van leeg omdat je ruzie hebt gemaakt. Daardoor lukt het je makkelijker om in het volgende moment echt te genieten van het eten wat je hebt gemaakt of een gevoel van dankbaarheid op te roepen voor wat goed gaat in je leven.
Elke keer als je een situatie iets meer ontspannen hebt gemaakt voor jezelf of je omgeving is dat in het volgende moment ook weer makkelijker. Op deze manier krijgt elk moment waarde en betekenis. De optelsom van alle momenten op een dag vormen je leven. Hoe meer je ontspannen je bent, hoe gelukkiger, gezonder en fijner je je uiteindelijk voelt.
Elk moment
draagt bij
of doet afbreuk aan
het kunnen leiden van
een ontspannen leven
Dit boek moedigt je NIET aan om alles maar om te buigen tot iets positiefs en te veranderen in een boeddha. Dat kan niet eens, al zou je het willen. Ik denk ook niet dat dat goed is. Je bent een mens; ook je schaduwkanten, je problemen, je verleden, je karakter en gewoontepatronen horen erbij. Dat willen veranderen of wegdrukken lijkt me een lastige en zelfs kwalijke zaak. Het is nadrukkelijk wel de bedoeling om voor jezelf op te komen en niet alles maar van je schouders af te laten glijden in de naam van ontspanning. Zet alsjeblieft nog steeds je boosheid in om duidelijke grenzen aan te geven. Dit boek is ook geen oproep om je ‘negatieve’ en ingewikkelde emoties maar onder het kleed te schuiven en er nooit meer naar om te kijken, integendeel!
Maar waar ik je WEL toe wil aanmoedigen is om de spanning, die je zelf onnodig oproept en vasthoudt, snel weer los te laten, want stress is over het algemeen behoorlijk ongezond. We maken het onszelf, en hierdoor ook onze omgeving, vaak onnodig moeilijk. Terwijl we fantastische mogelijkheden tot onze beschikking hebben om het leven juist makkelijker en lichter te maken. Veel spanning, drama en gedoe is zelfopgelegd en draagt nergens aan bij. Hiermee stoppen is het beste wat je kunt doen. Je bent gewoon een leuker mens als je ontspannen bent.
Als je na het lezen van deze inleiding zin hebt gekregen om aan de slag te gaan met de 10 ontspannen alternatieven, dan wil ik je eerst nog iets belangrijks meegeven.
In dit proces van zelfontwikkeling kan de neiging ontstaan om jezelf te veroordelen. Je weet dat het meer ontspannen kan en toch doe je het niet. Weersta de neiging om jezelf te bekritiseren als je iets niet doet wat je graag zou willen doen. Of als je iets wel doet waarvan je je juist had voorgenomen dit niet meer te doen. Begeleid jezelf met compassie naar een fijner leven. Ik schrijf een boek over ontspanning en loop ondertussen nog steeds tegen van alles en nog wat aan. Ik zal nooit helemaal 100 procent ontspannen zijn. Er blijven altijd nog wel zaken waar ik me over zal opwinden, er blijven moeilijke momenten komen en ik zal verkeerde keuzes maken waarvan ik de consequenties moet aanvaarden. Dat is helemaal niet erg. Want ik weet nu wel dat er altijd iets is wat ik kan doen om het (iets) meer ontspannen voor mezelf te maken; los van mijn omstandigheden, het gedrag van anderen en wat me overkomt. Dat helpt enorm en geeft me kracht.
Ik hoop van harte dat dit boek jou:
Houd toch op
wat een gedoe
geef me houvast
waar moet ik naartoe
ik wil het weten
het geheim
van gewoon
simpelweg
altijd en overal
gelukkig zijn
Voordat je begint
Nu leg ik het 2 stappen-model voor meer ontspanning uit. Het je steeds weer voor de geest halen van deze 2 stappen kan je helpen om niet te vergeten steeds van spanning naar ontspanning te bewegen op een doorsnee dag. En na het lezen van de 10 ontspannen alternatieven weet je ook hoe je dit doet.
Stap 1
en als de uitslag je niet bevalt...
Stap 2
kies de 10 ontspannen alternatieven uit dit boek
Stap 1 gaat over bewustzijn. Bewustzijn is een belangrijk onderdeel van dit boek omdat het je inzicht geeft in je eigen gedrag. Je moet het namelijk eerst ‘zien’ voordat je het kunt veranderen. Daarom heb ik de (ont)spanningsmeter in het leven geroepen. De (ont)spanningsmeter helpt je bewuster te zijn. Deze interne meter toont je door de dag heen of je gespannen of juist ontspannen bent of iets ertussenin. Als de uitslag op jouw eigen persoonlijke (ont)spanningsmeter je niet bevalt kun je voor iets beters kiezen.
Op jouw (ont)spanningsmeter staan de cijfers 1 t/m 10.
Geef je jezelf een 10?
Dan ben je heel erg ontspannen.
Geef je jezelf een 1?
Dan ben je heel gespannen.
Elk cijfer tussen een 1 en een 10 geeft verschillende gradaties van spanning en ontspanning aan. Als je goed oplet ga je merken dat er veel verschillende vormen van spanning en ontspanning bestaan.
Het is de kunst om door de dag heen steeds op te merken hoe het met je (ont)spanningsmeter gesteld is. Hoe vaker je dit doet hoe makkelijker, sneller en automatischer je merkt hoe het met je gaat. Een groot deel van de dag ben je onbewust aanwezig, dan merk je niet eens hoe je je voelt. Bewust aanwezig zijn is een zelfgekozen positie en voelt anders dan wanneer je onbewust aanwezig bent. Je wordt bewust door het besluit te nemen jezelf van een afstandje te bekijken. Je bekijkt jezelf dan vanuit een uitgezoomde positie. Alsof je naar een goede vriend kijkt. Je komt niet vanzelf in deze positie van observant of getuige. Dit vraagt een bewuste keus van jou.
Is het niet interessant dat je in staat bent om jezelf van een afstandje te bekijken?
Zo’n bewuste manier van kijken schept afstand tussen:
JOU en JE gedachten
JOU en JE gevoelens en emoties
JOU en JE gedrag
JOU en JE manier van kijken
Je kunt, als je bewust aanwezig bent, merken dat je niet jouw gedachten, gevoelens en gedrag bent. Als dat wel zo was, dan was je niet in staat om er naar te kijken.
Je bent ook niet het kopje op tafel waar je naar kijkt of de muziek waar je naar luistert. Ook dit object en deze tonen kun je bekijken en beluisteren van een afstandje.
Speel hier maar eens mee:
Op deze manier naar jezelf kijken, noem ik bewustzijn. Pas als er afstand is, kun je opmerken of het nodig is om voor een ontspannen alternatief uit dit boek te kiezen.
Het controleren van mijn (ont)spanningsmeter gaat bij mij nu vrij automatisch omdat ik dat al vaak heb gedaan:
Dit inzicht maakt dat ik gelijk een ontspannen alternatief kan inzetten zodat mijn (ont)spanningsmeter niet weer daalt.
Nee, dat is niet nodig en ook onmogelijk. Maar het is wel belangrijk om spanning zo snel mogelijk weer los te laten omdat dit ook een sneeuwbaleffect heeft
Als je je opgejaagd voelt door alles wat je nog moet doen, dan is de kans groter dat je je daarna opwindt over iemand die in het verkeer een gekke manoeuvre maakt.
Als je vervolgens op je werk aankomt, zal je minder goed met een moeilijke opdracht om kunnen gaan.
Als je daarna gespannen thuis komt is de kans groter dat je je kind harder aanpakt dan nodig, als hij niet heeft gedaan wat was afgesproken. Op jouw boosheid zal je kind ook weer reageren. Dit levert nog meer spanning op.
Wanneer de spanning zich gedurende een dag ophoopt, zonder dat je er iets aan doet, dan is de kans groot dat je je aan het eind van de dag onrustig voelt, kribbiger reageert dan je wilt en als een kip zonder kop rond rent.
Uiteindelijk plof je uitgeput op de bank neer in plaats van dat je even lekker buiten gaat wandelen. In slaap vallen gaat ook lastiger omdat je door de dag heen spanning hebt opgebouwd in plaats van die steeds weer op tijd te hebben losgelaten. Zo’n gespannen en onrustige dag heeft ook weer een effect op hoe je de volgende dag beleeft. Elk moment heeft effect op het volgende moment. Daarom is het zo belangrijk om het steeds opnieuw op tijd in te grijpen.
Tijdens een normale (hectische) dag vergeet je gemakkelijk om even uit te zoomen en weer bewust te worden van wat je aan het doen bent en hoe je je voelt. Bedenk dus iets slims zodat je door de dag heen niet vergeet om steeds even je (ont)spanningsmeter te checken.
Oefening
Neem even een moment voor jezelf, eventueel met gesloten ogen omdat dat soms helpt wat meer naar binnen te keren. Dan stel je jezelf de vraag:
Waar staat mijn (ont)spanningsmeter op dit moment?
Misschien heb je het niet eens door dat je gespannen bent. Neem echt even de tijd om op te merken hoe je je voelt.
Probeer door de dag heen een aantal keren kort uit te zoomen:
Als je een 5 scoort op je (ont)spanningsmeter is de spanning al behoorlijk opgebouwd. Het is dan nodig om je op iets beters te concentreren, zodat je van een 5 naar een 6 kunt bewegen. Dit is al winst. Je klimt een puntje omhoog op je eigen (ont)spanningsmeter via stap 2.
ONTSPAN
GEWOON
EEN
BEETJE!
Het vermogen tot concentratie is een belangrijke kracht die je kunt inzetten om een meer ontspannen leven te krijgen. Dat werkt zo: als je je concentreert op iets waardoor je je ontspannen gaat voelen, in plaats van dat je je (onbewust) blijft concentreren op iets wat spanning oplevert, dan ga je je beter voelen. Elk van de 10 ontspannen alternatieven zijn geschikte concentratie-gebieden.
Je hebt op ontzettend veel zaken helemaal geen invloed.
Op een aantal zaken heb je een klein beetje invloed.
Jij hebt zelf veel invloed op waar je je wel of niet op concentreert.
Als je je ergens op concentreert dan kun je je op datzelfde moment lastig tegelijkertijd met iets anders bezighouden. Je gerichte aandacht kan er dus voor zorgen dat je aandacht wordt afgeleid van dat wat je spanning bezorgt. Denk maar eens heel intens aan drie mensen waar je veel van houdt en denk tegelijkertijd aan iets wat gisteren moeilijk voor je was. Je bent er niet toe in staat. Of het is in ieder geval heel lastig omdat het moeilijk is om je op twee dingen tegelijkertijd te concentreren. Probeer het maar eens.
Dit boek wil je motiveren om je steeds opnieuw te concentreren op iets waardoor je je goed gaat voelen (de 10 ontspannen alternatieven), in plaats van dat je blijft hangen in spanning.
Dit klinkt vrij eenvoudig, nietwaar?
Maar nu komt het ingewikkelde; het is erg lastig om je op iets fijners te concentreren als je gespannen bent want:
Het is heel normaal en logisch dat dit soort zaken spanning oproept. Maar als je een meer ontspannen leven wilt, dan moet je open staan voor de mogelijkheid om spanning te laten voor wat het is, en je in plaats daarvan te concentreren op een ontspannen alternatief uit dit boek. Dat is moeilijk, vooral in lastige situaties, maar wel precies waar ik je toe wil inspireren, omdat het zoveel voordelen oplevert voor je welzijn.
Het wordt makkelijker als je je steeds even voorstelt wat je ook alweer wilt. Je wilt ontspannen zijn, je goed voelen, gezond zijn en energiek, blij, vrolijk, uitgelaten en uitgerust zijn. Je wilt een leuke partner, vriend en ouder zijn. Je wilt graag kunnen genieten. Tenminste, de meeste mensen die ik ken hebben liever dit dan hoofdpijn en ontevreden zijn. Als je je graag goed wilt voelen, dan moet dit je allerhoogste prioriteit zijn.
Ontspannen zijn moet zo belangrijk voor je zijn dat je steeds opnieuw het gedrag WEERSTAAT wat logisch voelt, maar niet bijdraagt aan een ontspannen leven:
Ook al heb je gelijk, laat het even los en richt je op iets waar je wel energie van krijgt.
Het is normaal om geïrriteerd te zijn als je dochter maar niet opschiet, maar je besluit om je boosheid te laten voor wat het is en te genieten van de zon op je gezicht terwijl je op haar wacht.
Je weet dat de buurvrouw nu graag koffie met je wil drinken, maar toch zeg je dat het niet uitkomt en ga je met een goed boek in bad.
Ja, mensen werken je tegen, de dakpannen waaien van het dak en het gaat niet allemaal zoals jij wilt. Toch neem je de volledige verantwoordelijkheid, door te doen wat jij kunt om dit moment op een positieve manier te beïnvloeden.
Onthoud: jij mag zo vaak en zo lang boos, verdrietig, geïrriteerd, gestresst en gefrustreerd zijn als jij wilt. Daar heb jij recht op want het is jouw leven en je zult er vast goede redenen voor hebben. Maar accepteer dan ook je verstoorde relaties, je gespannen schouders en je vermoeidheid, want die krijg je er gratis bij. Mijn overtuiging is dat je je beter kunt inzetten voor een ontspannen leven. Dit doe je door je, wanneer je (ont)spanningsmeter toont dat je (een beetje) gespannen bent, te concentreren op 1 van de 10 ontspannen alternatieven in dit boek. Opnieuw en opnieuw en opnieuw.
Net zoals de meeste dingen vraagt ook het vermogen om je ergens op te kunnen concentreren training. Het is handiger om je concentratie-spier te trainen wanneer je ontspannen bent omdat het veel van je vraagt om in een lastige situatie je aandacht op iets anders te richten. Moeilijke situaties hebben namelijk de neiging om al je aandacht op te eisen. Als je een sterke concentratie-spier hebt, dan kun je hiervan profiteren in een moeilijke situatie omdat je je dan sneller los kunt weken van dat wat spanning oproept.
Het leuke is dat je je concentratie-spier steeds korte tijd kunt aanspannen, tijdens je gewone leven. Hoe vaker je deze spier traint, hoe makkelijker je in staat zult zijn om in elke situatie zelf te bepalen waar je je aandacht naartoe brengt. Dit maakt een groot positief verschil uit voor je leven. Het geeft een heel fijn gevoel om te merken dat je inderdaad in staat bent om je situatie te verbeteren, door je simpelweg ergens anders op te concentreren. Mijn dochter Anna beschrijft dit vermogen als een gevoel van macht, en daarin geef ik haar gelijk.
Oefening
Neem elke dag een paar minuten om je ergens op te concentreren. Het doel is om je aandacht volledig bij één ding te houden en je verder nergens door te laten afleiden.
Je gedachten zullen je komen storen tijdens dit concentratie moment, dat hoort erbij. Elke keer als een gedachte je uit je concentratie haalt, dan breng je rustig en met mildheid je focus terug naar het door jou gekozen aandachtsgebied. Zo maak je je concentratie-spier sterker. Je zult steeds langer in staat zijn om je aandacht te houden bij wat jij wilt, en je niet te laten afleiden door opkomende gedachten.
Onderzoek tijdens deze oefening hoe concentratie voor jou werkt:
Praktijkvoorbeeld
Mijn collega leek wel overspannen. Ze praatte voortdurend over het vele werk wat ze nog moest doen. Ook vertelde ze thuis veel met werk bezig te zijn en kon ze moeilijk slapen. Ik vroeg: “Kan ik iets van je overnemen zodat het rustiger voor je wordt?” Er kwam nooit werk mijn kant op, want het probleem lag niet echt in de hoeveelheid werk, maar in hoe zij het beleefde. Het werk stapelde zich op omdat ze kleine taken groot maakte en zich vooral druk maakte, in plaats daadwerkelijk iets te gaan doen. Ze zag wel dat ik meer te doen had dan zij en dat ik bovendien ontspannen bleef. We zaten samen op een kamer dus daar kon ze niet om heen. Op een bepaald moment werd ze toch wat nieuwsgierig, toen ze ontdekte dat er niks verkeerd ging en mensen tevreden waren over wat ik deed.
Ik vertelde haar dat ik in dit werk ontspannen blijf door mijn vermogen tot concentratie in te zetten. Ze keek me een beetje gek aan. Ik zei: “Als ik niet aan het werk ben dan concentreer ik me op leuke, fijne en energie-gevende dingen en mensen. Ik houd me op dat moment helemaal niet bezig met mijn werk. Als ik wel aan het werk ben, concentreer ik me hier volledig op en maak ik zoveel mogelijk af. Als ik zo geconcentreerd bezig ben, dan kan ik verbazingwekkend veel doen in korte tijd. Daarna neem ik een pauze en denk ik geen seconde meer over mijn werk na, zodat ik vervolgens, na mijn korte of lange pauze, met veel energie weer aan de slag kan gaan.”
Ik vertelde dat ik dit nu kan omdat ik vaak mijn concentratie-spier heb getraind, waardoor ik makkelijker kan sturen waar ik mijn aandacht op richt. Als in mijn privé tijd gedachten opkomen over hoe druk ik het wel niet heb en wat ik nog allemaal moet doen, dan concentreer ik me simpelweg op iets anders. Nadenken over hoe druk ik het heb, helpt me namelijk niks bij het verminderen van mijn werk. Of ik ben geconcentreerd aan het werk. Of ik doe iets leuks. Zo helpt mijn concentratie-spier mij om ontspannen te blijven in een drukke baan. En natuurlijk lukt dit niet altijd, vertelde ik haar, maar dit is wel mijn intentie. En een groot deel van de tijd werkt het goed.
AAN DE SLAG
Elk van de 10 ontspannen alternatieven, beschreven in de volgende 10 hoofdstukken, zijn geschikte concentratie-gebieden en helpen je om situaties in je dagelijkse leven meer ontspannen te maken als je merkt dat je een onvoldoende scoort op je (ont)spanningsmeter. Deze 10 ontspannen alternatieven horen nog bij stap 2. Stap 2 had net zo goed kunnen heten: concentreer je op de 10 ontspannen alternatieven in dit boek, in plaats van concentreer je op iets beters. Elk ontspannen alternatief versterkt ook de fijne gevoelens die je al hebt. Dus als je een 9 scoort op je (ont)spanningsmeter, zet dan een ontspannen alternatief in om nog meer uit dat heerlijke moment te halen.
Elk hoofdstuk staat in het teken van een ontspannen alternatief. Eerst wordt uitgelegd wat het ontspannen alternatief inhoudt.
Daarna volgen er praktijkvoorbeelden die tonen hoe je het in je dagelijkse praktijk kunt toepassen. Soms vraagt het een beetje creativiteit van jou, zodat de praktijkvoorbeelden gaan lijken op jouw eigen situatie.
Bij elk hoofdstuk horen oefeningen die helpen om je dit alternatief eigen te maken.
Ik heb in dit boek op een eenvoudige, gemakkelijk te begrijpen manier, krachtige technieken beschreven die mijn leven elke dag lichter maken. Laat je niet misleiden door de eenvoud van deze ontspannen alternatieven. De ingewikkeldheid zit niet in de theorie maar in het steeds opnieuw toepassen ervan in je dagelijkse leven. Ik hoop dat dit boek jou inspireert om je er voor in te zetten zodat je ontspannings-spier elke dag een beetje sterker wordt.
Verloren
voel ik mij
in dit leven
zinloos
dit bestaan
de rede
ver te zoeken
onbenulligheden
overheersen
mijn bestaan
ik blijf gewoon
maar zoeken
naar de zin
om door te gaan
het alternatief is
verloren dolen
zonder doel
en dat geeft
zeker geen
bevredigend gevoel
dan maar liever
vechten
voor
geluk
1
Ontspannen alternatief 1
In plaats van te blijven hangen in spanning
Dit ontspannen alternatief Scan for Beauty helpt je op een makkelijke manier je aandacht te verleggen als je (ont)spanningsmeter lager uitvalt dan je wilt. Als je onrust voelt of je ergens over opwindt, dan kies je ervoor om je aandacht te richten op iets moois. Zeg tegen jezelf als je merkt dat iets of iemand spanning bij je oproept: ‘Scan for Beauty’. Of kies een andere zin die beter bij je past. Vervolgens zoek je in je omgeving naar mooie dingen. Als je iets moois hebt gevonden dan richt je je volledige aandacht daarop. Je concentreert je op het moois wat je ziet. Ik heb gemerkt dat als je niet steeds deze bewuste actie neemt, om op te merken wat er allemaal voor prachtigs in je omgeving te zien is, dat veel moois aan je voorbij gaat.
Je kunt ‘Scan for Beauty’ goed inzetten als je spanning voelt in contact met andere mensen. Mensen kunnen namelijk gemakkelijk een bron van spanning zijn. Het is van belang dat je spanning die ontstaat wanneer collega’s, familieleden, geliefden, bekenden en onbekenden gedrag vertonen wat je niet prettig vindt, snel weer los kunt laten. Wanneer je je op iets moois concentreert in je omgeving, in plaats van op irritatie, frustratie, boosheid en gedoe, dan laat je niet onnodig je dag verpesten en houd je energie over voor zaken die belangrijk voor je zijn. Je hebt dan meer ruimte over om plezier te hebben met de mensen die van betekenis voor je zijn. Want mensen vormen ook een grote bron van vreugde. We kunnen niet zonder liefde, intimiteit, gezelschap, aandacht, vriendschap en verbinding. Soms staat spanning, frustratie en irritatie dit in de weg. Dat is zonde. Scan for Beauty kan je hierbij helpen. Dit betekent niet dat je alles maar hoeft te pikken. Je kunt natuurlijk nog steeds uitspreken wat je van iemands gedrag vindt of wat het met je doet. Maar als je besluit dit niet te doen, richt je dan op iets moois in je omgeving. Stop het verhaal in je hoofd over wat de ander in jouw ogen verkeerd heeft gedaan. Je schiet er niets mee op.
Laat schoonheid
je spanning wegnemen
Scan for Beauty komt erop neer dat je op een andere manier kijkt naar dezelfde omgeving. Je kijkt bijvoorbeeld naar iets in de natuur met de intentie om iets moois te zien. Of je zoekt iets moois in de mensen om je heen. Het lijkt wel of je hele omgeving op een andere manier tot leven komt door op deze manier te kijken. Probeer de schoonheid van de wereld om je heen helemaal te doorvoelen. Kijk eens echt naar een wolkendek of naar de simpele mus of zwarte kraai op straat. Of kijk op een andere manier naar de schilderijen op de muur. Echt je aandacht richten op een bloem of de structuur van je hand kan je in vervoering brengen. Kijken met de overtuiging dat je iets moois gaat vinden geeft een ander gevoel dan gewoon kijken. Stel je voor dat je iets voor het eerst ziet. Prikkel jezelf om steeds de schoonheid te zien van gewone dingen op een normale dag. Het leidt je af van spanning.
Het is ook een geweldige manier om nog meer te genieten van al het moois om je heen. Laatst zat ik bij een prachtig meer in Zweden. Het kon niet beter. De zon ging onder en ik was al ontspannen. Toen zei ik tegen mezelf: Scan for Beauty! Onmiddellijk zag ik dingen die ik niet eerder zag, zoals een prachtige vogel in de boom naast me en een bijna onzichtbare rode gloed over het water.
Oefening
Het is fijn om dit ontspannen alternatief, Scan for Beauty, te beoefenen als je al ontspannen bent, bijvoorbeeld als je aan het rijden bent, of in huis rondloopt.
Neem door de dag heen steeds kort de tijd om iets te zien wat echt mooi is. Kijk met nieuwe ogen naar hetzelfde. Je kunt altijd en overal wel iets moois vangen met je blik, zelfs al zit je in de meest saaie ruimte of rijd je op de snelweg.
Praktijkvoorbeeld
In de zomervakantie hadden we het huis vol pubers. Heel leuk en gezellig, maar op een bepaald moment voelde ik me net de huissloof. Ze lieten alles liggen en kwamen pas rond 13 uur uit hun bed, aten vervolgens de koelkast leeg en gingen daarna op de bank hangen. Drie van onze vier kinderen hadden een vriendje meegenomen vanwege de Sneekweek. Het voelde of ze met zijn zevenen mijn huis hadden overgenomen.
Ik zat aan het water, voordat iedereen wakker was geworden en nadat ik de keuken had opgeruimd. Ik was aan het mopperen: “Het moet niet gekker worden. Ze gaan vandaag zelf maar eens boodschappen doen. Ik had gisteren nog zo gezegd dat ze hun eigen troep moesten opruimen.” Ik voelde me chagrijnig en verongelijkt.
Toen opeens bedacht ik me het ontspannen alternatief 1 en zei inwendig: ‘Scan for Beauty’. Ik zocht geconcentreerd naar iets moois en mijn hele omgeving kwam op een andere manier tot leven. Ik keek naar de prachtige plant naast me in mijn tuin en die leek zich te verwonderen waar ik me zo druk over aan het maken was. Opeens wist ik dat zelf ook niet meer.
Ik voelde weer ruimte om te zien hoe mooi het is dat ik zoveel kinderen heb die zo graag thuis zijn, en dat het ook heel vaak gezellig is. Ik zag de prachtige blauwe lucht, het mooie water en de groene bomen. Ik was gewoon heel even vergeten hoe prachtig het hier is. Waar ik mijn aandacht op richt, wordt mijn werkelijkheid. Wat is het toch fijn om te zien wat er mooi is, in plaats van te zien wat er beter kan.
Praktijkvoorbeeld
Mijn Zweedse vriendin Malin en ik deden yoga op een prachtige pier aan een Zweeds meer. Op een bepaald moment kwam er een gezin zwemmen. Malin stoorde zich daaraan. Ze kon eigenlijk niet meer ontspannen yoga doen, terwijl ik mijn rust absoluut niet liet verstoren. Zij vroeg mij hoe ik dit deed. Ik vertelde haar over Scan for Beauty.
Ik zei dat het voor mij in een saaie vergaderruimte weleens lastig is om iets moois te vinden om me op te concentreren, maar dat dat voor mij hier makkelijk is. Dit magische meer, dat waanzinnige wolkenspel, de uitgestrektheid van het landschap, de diepblauwe kleur van het water en het feit dat we hier überhaupt yoga kunnen doen. Er is zoveel moois waarop ik me zonder moeite kan concentreren dat zo’n gezin mijn rust niet kan verstoren. Nog geen enkele seconde. Ik denk er eerder aan dat het fijn is dat andere mensen ook van dit prachtige uitzicht kunnen genieten en hier lekker kunnen zwemmen dan dat ik wilde dat ze hier niet waren. Bovendien. Ze zijn er toch. Daar kan ik niks aan veranderen. Ik kan wel een positieve invloed nemen op hoe ik kijk. Ik kijk geconcentreerd naar wat mooi is, en daarmee verdring ik de rest naar de achtergrond. Malin vond het een verstandig advies en ze begreep ook goed wat ik bedoelde.
Toen ze die middag weer aan het werk was, raakte ze in de stress van wat ze nog allemaal moest doen. Toen zei ze: ‘Scan for Beauty’ en keek echt even naar de bloemen op tafel en de melk op haar cappuccino. Ze zag op de melk lichte flikkeringen, als kleine diamantjes. Het gaf haar een moment van afleiding van haar stress waardoor ze even een ander perspectief kreeg. Ze riep: het werkt! Daarna ging ze natuurlijk gewoon weer aan het werk. Maar ze had zich wel even losgeweekt van haar spanning. Hoe vaker ze dit op een dag doet, hoe beter ze zich zal voelen.
Praktijkvoorbeeld
Sarah raakt helemaal van slag door het gedrag van Anton, haar baas. Hij vindt dat zij haar werk beter had moeten doen en spreekt haar op een nare en belerende toon aan. Ze voelt zich slecht en onrechtvaardig behandeld. Sarah wil direct haar collega’s op de hoogte brengen van het bizarre gedrag van Anton. Maar ze weet inmiddels ook wel dat erover praten, zeuren, nadenken en slachtofferschap haar geen steek verder helpt. Daarom weerstaat ze deze neiging en besluit een frisse neus te gaan halen.
Ze loopt naar buiten en voelt zich overweldigd door haar emoties. Zinnen over wat er net heeft plaatsgevonden, maar ook over eerdere momenten in relatie tot Anton, razen door haar hoofd. Haar baas is echt een vervelende man, daarvan is Sarah overtuigd, maar ze heeft besloten dat ze er genoeg van heeft dat hij haar tijd verpest. Aangezien er een hele kleine kans is dat hij zich anders gaat gedragen, moet een verandering van haar kant komen. Dit realiseert zij zich maar al te goed.
Ze wil hem zo weinig mogelijk van haar kostbare energie en aandacht geven. Ze wil het contact niet in haar eentje voortzetten in de vorm van een fictieve conversatie met hem in haar eigen hoofd. Ze is het gevoel van verongelijktheid en boosheid zat. Ze wil rust zodat ze energie overhoudt voor de mensen die er wel toe doen en die wel aardig voor haar zijn.
Ondanks haar voornemen merkt ze hoe lastig het is om dit in de praktijk te brengen. Hier loopt ze dan, behoorlijk ongelukkig (opnieuw) na te denken over wat hij haar aandoet.
Dan herinnert ze zich weer haar tactiek om in zo’n situatie gebruik te maken van het feit dat een mens zich niet op twee dingen tegelijkertijd kan concentreren. Ze besluit zich te concentreren op de mooie dingen in haar omgeving. Ze ziet een boom en bekijkt hoe de diepgroene bladeren afsteken tegen de blauwe lucht. Zo geconcentreerd met mooie dingen bezig zijn, maakt dat het verhaal in haar hoofd rustiger wordt. Ze zoekt verder en ziet een paar gele bloemen in de berm. Ze stopt even en buigt zich voorover om echt het geel te zien en de vorm van de bloemen in zich op te nemen. Ze merkt dat ze kalmer wordt.
Dan komt er weer een vervelend gevoel op, over wat er net gebeurd is. Ze kijkt in de lucht of ze mooie wolken kan vangen met haar blik. Net als ze naar boven kijkt sijpelt het zonlicht langs een wit wolkendek, wat een bijna magisch lichtspel oplevert. Ze voelt zich al snel weer beter en ze ziet de betrekkelijkheid van de situatie in. Ze is blij dat ze besloten heeft het drama in haar hoofd te verzachten door actief te zoeken naar wat er allemaal mooi is.
Als ze zich tijdens deze wandeling alleen maar met Anton had beziggehouden, dan had ze de prachtige bomen, de bloemen en de wolken gemist. Bovendien had ze zich dan heel wat slechter gevoeld dan nu. Het overtuigt haar er opnieuw van dat het mogelijk is om zelf te kiezen waar ze haar aandacht op richt. Denken aan haar baas geeft stress, iets moois zien geeft ontspanning. Sarah weet wel wat ze kiest. Ze voelt het als winst: 1-0 voor Sarah!
Als ze terugkomt op haar werk voelt ze zich rustig en sterk. Ze belt de secretaresse van haar baas en plant een afspraak in. Ze is van plan om Anton te vertellen wat zijn gedrag met haar doet en wil onderzoeken of ze samen iets aan deze situatie kunnen verbeteren. Ze moeten ten slotte met elkaar samenwerken.
Oefening
Het is leuk om ‘Scan for Beauty’ te gaan oefenen als iets of iemand lichte spanning bij je oproept. Bijvoorbeeld wanneer je partner iets tegen je zegt wat je niet zo leuk vindt. Weersta de neiging om iets tegen hem terug te zeggen of te gaan nadenken over wat hij zei. Zeg in het kader van deze oefening niks terug en stop je gedachten over de situatie door je te concentreren op iets moois in je omgeving.
Dat waar jij je op concentreert wordt jouw wereld.
Je zult steeds minder interesse hebben om te blijven hangen in spanning en gedoe nu je weet dat je met dit alternatief direct meer ontspanning in je leven kunt brengen. Bovendien zie je steeds makkelijker en automatischer wat er allemaal mooi is, waar je ook bent.
Het leven
is zo prachtig
maar
ik zie het niet
het raakt me niet
ik voel het niet
dan opeens
de vreugde
het licht
het plezier
breekt door
kon het maar
altijd
zo zijn
of is het zo dat
alleen
door het bestaan van
schaduw
pijn
en duisternis
er vreugde
vrede
en liefde
kan zijn?
2
Ontspannen alternatief 2
in plaats van ze uit te leven of afleiding te zoeken
Dit ontspannen alternatief wil je stimuleren om de relatie met je emoties te verdiepen en te versterken. Je hebt de hele dag allerlei emoties en gevoelens. Ze zeggen iets over jou. Over wat je nog niet verwerkt hebt. Over waar je beter wel kunt zijn of juist beter weg kunt blijven. Over of je teveel hooi op je vork hebt genomen. Ze tonen wat je ergens van vindt en hoe je je daarbij voelt. Veel gevoelens en emoties zijn rustig en kabbelen door de dag heen kalm verder. Maar vergis je niet, ze zijn er altijd.
Dit alternatief richt zich vooral op de heftigere emoties, zoals boosheid, wanhoop, irritatie, frustratie en verdriet. Wanneer je op een zorgvuldige en liefdevolle manier omgaat met dit soort emoties dan ga je je uiteindelijk beter voelen. Als je er op de verkeerde manier mee omgaat, dan wordt de spanning alleen maar groter en hoopt zich op in jouw systeem. De emoties nemen je dan over, blijven langer hangen dan nodig en besmetten ook andere onderdelen van je leven. Dat is zonde.
Andere mensen kunnen nogal eens pijnlijke emoties aanwakkeren. Als je dan je aandacht richt op het gedrag van de ander, dan mis je een mooie kans om jezelf via je eigen emoties te leren kennen en te helen. Realiseer je dat als er iets in jou geraakt wordt, dit te maken heeft met jouw kwetsbaarheid en onzekerheid. Hoe gek of stom de ander ook doet. Dit weet ik omdat ik door andere dingen wordt geraakt dan jij. Jij kunt denken: waar maakt zij zich nu zo druk om? Terwijl ik waarschijnlijk niet van streek raak van hetzelfde als jij. Als je wordt geraakt door het gedrag van een ander, dan is het heel verleidelijk om al je aandacht te richten op degene die deze emotie bij je oproept. Je beoordeelt hem, je analyseert zijn gedrag en vindt er wat van. De conclusie is: als hij zich nou eens anders ging gedragen, dan had jij geen probleem. Maar als je iemand anders de schuld geeft van wat er in JOU plaatsvindt, dan krijg je hier uiteindelijk last van. Opgebouwde en onverwerkte emoties maken dat je bijvoorbeeld snel van slag raakt als iemand iets zegt. Of je wordt ineens (uit het niets) ontzettend boos om iets kleins. Dan weet je dat je werk te doen hebt, want deze opgebouwde emoties gaan niet vanzelf weg.
Als heftige emoties opkomen is het in het begin lastig om te kiezen hiermee verbinding te maken en ze te leren kennen. Je hebt hier waarschijnlijk helemaal geen zin in, want het is niet prettig om die ‘lastige’ emoties helemaal te doorvoelen, toe te laten en te onderzoeken. Het voelt pijnlijk en je wilt ervan af, niet ernaar toe. Je kunt dan de neiging hebben om afleiding te zoeken zodat je je eigen emoties niet hoeft te voelen (tv kijken, eten, drinken, iemand bellen, etc.).
Dit ontspannen alternatief wil je inspireren steeds liefdevol en met al je aandacht bij de pijnlijke emoties die in jou opkomen aanwezig te blijven. Als je dit steeds doet dan ga je langzamerhand merken dat je dingen minder persoonlijk opvat en beter kunt onderscheiden wat over jou gaat en wat van de ander is. Je bent ook beter in staat tot het dieper ervaren van liefde, dankbaarheid, genot en vrijheid als je je emotionele huishouding hebt opgeschoont.
Stop met je heftige emoties
op een ander
af te schuiven
Oefening
Je kunt op elk moment gevoelens en emoties in je lichaam ervaren, want ze zijn er altijd. Wees nieuwsgierig naar wat zich allemaal afspeelt in je interne gevoelswereld:
Volg nu een paar minuten met interesse je gevoelens en emoties. Sluit hierbij je ogen zodat je niet wordt afgeleid door wat je ziet.
Praktijkvoorbeeld
Karin voelt zich geraakt door de opmerking van Simon. Hij had haar op een belerende toon aangesproken op de aankoop van een elektrische fiets. Haar eerste reactie is zowel een lichamelijke als mentale neiging om hem met de grond gelijk te maken. Ze bepaalt toch zeker zelf wel waar ze haar eigen verdiende geld aan uitgeeft? Daar moet hij zich niet mee bemoeien. Bovendien: Zij zeurt toch ook niet over zijn uitgavenpatroon? Maar ze heeft zich voorgenomen om anders om te gaan met dit soort situaties. De ruzies putten haar uit en ze wil het fijn hebben met Simon. Ze loopt naar de keuken, drinkt een glaasje water en zegt tegen hem dat ze moe is en even gaat liggen.
Op bed legt ze een hand op haar onderbuik. De emoties razen door haar heen. Het is lastig haar gedachten tot bedaren te brengen maar ze probeert het toch. Ze stopt het verhaal over wat Simon allemaal verkeerd doet door de aandacht te richten op haar lichaam. Wat een intens en pijnlijk gevoel! Haar hoofd klopt en haar nek voelt warm. Door zich te concentreren op wat er in haar lichaam gebeurt, in plaats van al haar energie op het gedrag van Simon te richten, krijgt ze een kans om haar boosheid wat beter te leren kennen. Als ze zich volledig op Simon richt, houdt dit haar ook wel makkelijk af van haar eigen aandeel, eigen emoties, herkenbare verleden en patronen. Hier schiet ze helemaal niks mee op. Ze komt elke keer in hetzelfde cirkeltje terecht van schuld, boosheid, ruzie en uiteindelijk nog meer spanning in haar lichaam en relatie. Ze wil niet langer een speelbal van haar emoties zijn. Ze wil onderzoeken waardoor ze zo geraakt wordt. Dit gaat om haar, niet om Simon. Ze brengt haar aandacht naar zichzelf en merkt op wat zich voltrekt in haar buik- en borstgebied. Best wel heftig wat een opmerking van hem losmaakt, denkt ze. Elke keer als ze weer automatisch wordt getrokken in een verhaal over het belachelijke gedrag van Simon, brengt ze haar aandacht weer terug naar zichzelf. Wat voel ik nu? Waar voel ik het? Het lijkt wel of haar emoties steeds van kleur verschieten. De emoties verplaatsen zich subtiel naar verschillende plekken. Ze volgt puur de lichamelijke sensaties, en ontdoet zich van enig commentaar. Langzaam wordt het zachter en rustiger in haar systeem. De donkere kleuren veranderen in een lichtere tint. Maar als ze weer denkt aan wat Simon net zei wordt het weer zwart en zwaar in haar buik. Nee, het gaat nu niet om hem, denkt ze, het gaat om mij. Ze voelt instinctief dat er iets ouds is geraakt. Een herkenbaar gevoel wakker geschud. Nieuwsgierig, liefdevol, zonder verwijten blijft ze hier bij. Hierdoor komt ze meer over zichzelf te weten. Ze voelt dat het iets te maken heeft met het gevoel van niet goed genoeg zijn: “Ik kan ook niets goed doen”. Zo heeft ze zich vroeger regelmatig bij haar vader gevoeld. Het wordt tijd dat ze zichzelf gewoon goed genoeg vindt. Daar moet ze aan gaan werken. Haar onzekerheid zit haar steeds opnieuw in de weg, ook in haar relatie. Ze voelt dat liefdevol aanwezig zijn bij alle emoties die loskomen een ingang is naar meer zelfliefde. Het voelt kwetsbaar maar toch blijft ze er met zachtheid bij aanwezig. Dit helpt ook om iets van de emoties uit haar verleden op te ruimen. “Ik ben wel goed genoeg”, spreekt ze zichzelf toe. Na een tijdje merkt ze dat het op een bepaalde manier stil en rustig is geworden in haar.
Ze loopt naar beneden en vertelt Simon dat zijn opmerking haar heeft geraakt. Ze vertelt hem ook dat ze moest denken aan haar vader toen hij haar op die manier aansprak op haar uitgaven. Het voelt kwetsbaar om dit met Simon te delen, maar hij kan het goed horen en voelt zich niet aangevallen, want het gaat over haar en niet over hem. Hij zegt dat hij blij is dat ze het met hem deelt en dat ze natuurlijk helemaal zelf mag kiezen wat ze met haar geld doet. Hij vertelt haar dat hij zich de afgelopen week wat zorgen had gemaakt over hun financiële situatie. Daarom reageerde hij zo heftig toen zij over haar aankoop vertelde. Hij zou beter zijn best doen om ook te delen wat hij voelde in plaats van alleen maar een scherpe opmerking te maken.
Karin voelt zich nu meer verbonden met Simon, in plaats van dat ze afstand voelt. Ze is trots op zichzelf dat ze zo dapper is geweest om haar emoties onder de loep te nemen en te delen. Ze hoopt dat ze snel weer geraakt wordt door een opmerking van een ander zodat ze opnieuw iets over zichzelf kan leren:-).
Oefening
Bij heftige emoties is het verstandig een PAUZE in te lassen en je terug te trekken. Het uiten van emoties als ze pijnlijk zijn heeft nog nooit iets bijgedragen aan een goede oplossing.
Pas in plaats hiervan deze techniek PAUZE toe:
Pauzeer wanneer je merkt dat je stress, onrust, angst, boosheid, verongelijktheid of frustratie ervaart. Of wanneer je steeds hetzelfde verhaal afdraait en niet verder komt. Trek je terug.
Alles wat je voelt laat je toe. Je hoeft het nu niet op te lossen, je emoties hoeven mogen er zijn, je geeft niemand de schuld. Hierdoor ontstaat er ruimte.
Uit je hoofd in je lichaam! Zorg dat het verhaal in je hoofd stopt door je aandacht naar je lichaam te brengen. Wat voel je? Wees nieuwsgierig. Wanneer je merkt dat je toch weer afdwaalt in gedachten, gebruik dan je ademhaling om je aandacht in je lichaam te brengen.
Zelfs als het heftig is, je je kwetsbaar en ellendig voelt en het moeilijk is, blijf dan liefdevol aanwezig bij alles wat je voelt. Stop elk oordeel of elk gevoel van schuld of verwijt. Wees alleen maar met aandacht aanwezig bij het gevoel in je lichaam, net zo lang tot het wat zachter is geworden. Leer jezelf kennen op deze manier.
En nu ben je ontspannen aanwezig bij dat wat er is ontstaan. Voel hoe het is om volledig aanwezig te zijn in je lichaam. Je kunt jezelf helen door woorden tegen jezelf te zeggen die voor jou passen. Bijvoorbeeld: je bent wel goed genoeg, ik hou van je, het is oké, ik ben bij je. Maar gewoon in stilte zijn bij de emoties die opkomen is ook goed. Ontdek wat voor jou werkt. Als je maar de volledige verantwoordelijkheid neemt voor alles wat er in JOU opkomt.
Oefening
Heel dichtbij je eigen hele heftige emoties blijven is ontzettend lastig. Het kan dan helpen om het ‘bij je eigen emoties blijven’ te oefenen in situaties die een lichte spanning bij je oproepen. Stel je partner vraagt: “Wil je je troep even opruimen?”. Het kan zijn dat je zijn opmerking behoorlijk irritant vindt, maar ook weer niet zo erg dat je helemaal van slag raakt. Gebruik zo’n soort moment dan om te oefenen in het leren kennen van je eigen emoties:
Praktijkvoorbeeld
Het is 14 uur ‘s middags. Ik ben moe en ga even lekker op de bank liggen om een tv-serie te kijken. Mijn vriend komt thuis en zegt: “Zo, lig je lekker?! Ben je moe?” Ik voel me licht geraakt door wat hij zegt en misschien ook wel door de toon waarop hij het zegt. Hoe dan ook, iets in mij gaat aan. Ik weersta de neiging om op een geïrriteerde toon te zeggen: “Ja, mag ik even? Ik heb de hele week hard gewerkt”! In plaats daarvan zeg ik alleen maar “ja”, en keer naar binnen om me te concentreren op wat er bij mij gebeurt.
Als mijn vriend had gezegd: wat zijn je krullen lelijk, dan had me dit niks gedaan, want ik vind mijn krullen mooi en krijg hier ook regelmatig complimenten over. Hier ben ik niet onzeker over. Maar wat hij nu zegt, kan ik niet zo gemakkelijk van me af laten glijden. Het voelt alsof hij vindt dat ik iets niet goed doe. Als ik wat verder graaf, dan weet ik best dat hij het helemaal prima vindt als ik lekker op de bank lig. Ik merk dat ik eigenlijk niet van mezelf op de bank mag liggen overdag. En al helemaal niet voor de tv. Ik mag ook eigenlijk niet moe zijn, maar moet altijd stralend zijn. En als iemand mij dan betrapt op het tegendeel van beide, zoals nu, dan voelt dit niet prettig. Ik voel me aangevallen en wil me verdedigen. Ik ben onzeker over wat ik doe, en daarom ben ik geraakt door wat hij hierover zegt. Nu ik dit opmerk, geef ik mezelf toestemming om hier lekker op de bank te liggen. Het is oké. Ik ben moe. En ik heb zin in een leuke serie. Ik kruip weer onder mijn dekentje.
Ik ben blij dat ik weer iets over mezelf heb geleerd in plaats van dat ik mijn onzekerheid heb geuit richting mijn vriend.
GUN JEZELF
EN
JE OMGEVING
EEN PAUZE
VOORDAT
JE REAGEERT
Daar ga ik weer
op de kast
een opmerking
een blik
een simpel gebaar
hoe komt het
dat mij dit
zo van streek maakt?
het betekent niks
in het grote geheel
toch
zo gevoelig
een bekende groef
wakker gemaakt
pas achteraf
kan ik zien
de verstrikking
waarin ik was geraakt
kon ik
de boodschap
maar anders
interpreteren
zodat
onzekerheid
irritatie
en boosheid
mij
voortaan
passeren
3
Ontspannen alternatief 3
in plaats van als een kip zonder kop rond te rennen
Soms heb je van die dagen dat je als een kip zonder kop aan het rondrennen bent. Je vliegt van het ene naar het ander en bent ondertussen in gedachten verzonken.
Je bent te laat voor een verjaardag, je voelt je opgejaagd omdat je nog zoveel moet doen, je hebt een grote opdracht die nog af moet of je maakt je zorgen over iets wat komen gaat.
Je gedachten nemen je in dit soort momenten mee naar een plek waar je NU niet bent. Naar de toekomst, of terug naar het verleden of naar iets wat je nog moet doen. Dit geeft een gevoel van onrust en stress. Dit ontspannen alternatief wil je inspireren om steeds opnieuw al je aandacht in dit moment te brengen. Het NU. Dit kun je doen als je (ont)spanningsmeter te laag uitvalt, maar ook als je gewoon ontspannen bent. Het verdiept namelijk de fijne gevoelens die je hebt.
Als je vastzit in negatieve gedachten, dan maakt nadenken je niet gelukkiger. Denken en tegelijkertijd volledig aanwezig zijn bij waar je lichaam nu is, kun je niet. Daardoor komt je geest tot rust als je volledig in dit moment aanwezig bent. Tijdens dit aanwezig zijn gebruik je je hele lichaam, dus niet alleen maar je hoofd. Je brengt je aandacht naar deze millimeter van je leven, precies alleen maar in dit moment. Nergens anders.
Geef jezelf nu maar eens de opdracht om 90 procent van al je aandacht in je lichaam te brengen. Als je dat doet, kun je merken dat nadenken lastig wordt. Dit is een snelle manier om van je zorgen en irritatie af te komen.
Aanwezig zijn in het NU geeft een intensere beleving bij wat er is. Je ervaart dan de schoonheid van het leven meer. Als je echt aanwezig bent in dit moment, dan geeft dit je de mogelijkheid om echt te kunnen genieten van een ontmoeting, zonnestralen die langs het raam strijken, de kleuren van een schilderij en de prachtige bomen tegenover je kantoor. Eten, op het terras zitten en een gesprek voeren wordt een andere ervaring, wanneer je volledig deel neemt aan wat je aan het doen bent.
Je voelt meer verbinding met de mensen die je ontmoet. Dat komt omdat je helemaal met je volle aandacht aanwezig bent bij de ander, en niet in gedachten met iets anders bezig bent. Je hebt echte aandacht voor de persoon die tegenover je zit. Dit voelt veel ruimer en fijner dan wanneer je alleen maar in je eigen hoofd bedenkt wat je ervan vindt of bezig bent, wat jij graag wilt zeggen of wat je na dit gesprek gaat doen. Je concentreert je op veel meer dan alleen maar de inhoud van de woorden van de persoon tegenover je. Je kunt bijvoorbeeld een deel van je aandacht naar de ruimte waarin jullie je bevinden brengen. Je kunt een deel van je aandacht naar je eigen lichaam brengen of naar het geheel van de persoon die tegenover je zit. Op deze manier aanwezig zijn bij dat wat er nu is, voelt veel fijner dan tijdens een gesprek verzonken zijn in gedachten. De ander merkt het als je helemaal aanwezig bent, en zal hoogstwaarschijnlijk meer over zichzelf delen. Dat geeft vaak eerlijke en open gesprekken.
Zo zie je. Er zijn verschillende redenen om dit ontspannen alternatief regelmatig toe te passen.
Het volledig aanwezig zijn bij wat je aan het doen bent vraagt een gerichte keus. Het helpt mij om te zeggen: “Breng je hoofd waar je lichaam is”. Ik kom door deze zin altijd direct meer in het nu terecht. Het enige wat je uit dit moment weghaalt, zijn je gedachten in je hoofd. Dus als je je hoofd de opdracht geeft te zijn waar je lichaam is, dan heb je dit opgelost. Op een ander moment kun je wel weer gaan nadenken, plannen maken en je zorgen maken. Nu is Nu.
Oefening
Geef jezelf door de dag heen steeds de opdracht om volledig in dit moment te zijn. Je geeft alleen maar je aandacht aan dat wat er nu feitelijk te ervaren is. De gedachten in je hoofd laat je even voor wat ze zijn, gedachten. Je kunt er ook voor kiezen om volledig bij je gedachten aanwezig te zijn. Elke zin die opkomt bekijk en beluister je met interesse en je bent hier met je volledige aandacht bij. Dan zul je merken dat je gedachten al snel oplossen.
Een manier om je hoofd te brengen waar je lichaam is, is door je in je hoofd een wit licht voor te stellen. Het witte licht laat je door je hele hoofd schijnen. Dan slik je het witte licht door en breng je het licht naar alle onderdelen van je lichaam. Je schouders, je armen, je handen, je rug, je buik, je billen, benen, tenen. Breng dan het licht naar je organen, je zenuwen en je spieren. Doe dit net zo lang tot je voelt dat al je aandacht hier is. Dit kun je prima doen met je ogen open tijdens een gesprek of vergadering of als je in de file staat.
Het openen van je zintuigen is een prachtige manier om meer in het NU te komen. Dat wat je ziet, hoort, voelt, ruikt en proeft is nooit niet in het nu. Als je merkt dat je een 6 of lager scoort op je (ont)spanningsmeter, zet dan al je zintuigen open om meer aanwezig te zijn bij dat waar je bent. Dit zorgt ervoor dat je direct een puntje hoger scoort.
Als iemand blind wordt, versterkt automatisch zijn gehoor. Zo kun jij ook je zintuigen versterken. Genieten doe je tenslotte via je zintuigen. Laat geen kans onbenut om van dit moment te genieten. Als de toekomst zich aandient, dan deal je daar dan wel weer mee.
Een tijdje geleden zat ik in een heerlijk restaurant gezellig te eten. Ik was al totaal ontspannen maar toch zei ik tegen mezelf: Open je zintuigen! Vervolgens spande ik me in om de smaak van het eten nog meer in me op te nemen. Ik proefde de druiven nog intenser toen ik de wijn in mijn mond liet rondgaan.
Oefening
Het doel is om steeds het uiterste van je vijf zintuigen te vragen:
Oefen in het openen van je zintuigen: tijdens een gesprek, in de auto, aan tafel als je eet, waar dan ook. Hoe meer je je zintuigen aanscherpt, hoe meer je geniet.
Praktijkvoorbeeld
Saskia had een afspraak staan in het ziekenhuis omdat ze een knobbel in haar borst had gevoeld. Ze maakte zich zorgen. Ze had zich in haar leven al regelmatig zorgen gemaakt over dingen die uiteindelijk toch niet zo bleken te zijn als ze vooraf had gedacht. De uitspraak: ‘men lijdt het meest door het lijden dat men vreest’ was op haar van toepassing. Zorgen over haar kinderen die op stap waren, de tandarts afspraak, een presentatie die ze moest geven, een relatie die zou kunnen uitgaan, haar gezondheid; allemaal zaken die haar al heel wat onnodige spanning hadden gegeven. Hier had Saskia genoeg van. Ze nam zich voor om niet meer te lijden voordat ze hier een echt goede reden voor had, en niet ruim van tevoren al.
Maar nu komen er toch allerlei zorgelijke gedachten en gevoelens op. “ Ik kan kanker krijgen, net als iedereen. Dan kan ik niet meer werken en moet ik mijn huis uit. Wat moet er dan met de kinderen?” Ze voelt de spanning al in haar lichaam, nog voordat ze een slechte uitslag heeft gekregen.
Een vriendin had haar vorige maand gezegd dat ze al haar zintuigen opent als zij zich zorgen maakt. Dit werkt voor haar goed om haar gedachten te stoppen. Nu gebruikt Saskia deze techniek om haar zorgen wat meer naar de achtergrond te manoeuvreren. Ze zegt tegen zichzelf: “Het heeft totaal geen zin om je zorgen te maken, want op dit moment is er niks aan de hand. Spanning veroorzaakt uiteindelijk ziekte, dus het beste wat ik kan doen om gezond te blijven, is om nu niet de spanning van het hebben van kanker toe te laten voordat de uitslag goed en wel binnen is.” Vervolgens richt ze haar aandacht op het openen van haar vijf zintuigen. Dit geeft haar gedachten wat anders te doen dan piekeren.
Steeds opnieuw loopt ze haar vijf zintuigen af, net zolang tot al haar gedachten over een toekomst die niet eens heeft plaatsgevonden volledig naar de achtergrond zijn verdwenen.
Ze zegt: “Lieve gedachten: Nu even niet, ik voel alleen maar mijn ademhaling, ik zie alleen deze prachtige tulp en de weerspiegeling van de bomen in het water, ik voel nu hoe de wind met mijn haren speelt, en hoe dit heerlijke eten smaakt”. Al haar aandacht gaat op deze manier naar wat er feitelijk op dit moment via haar zintuigen te ervaren is.
Als haar hoofd druk is, dan sluiten haar zintuigen zich, waardoor ze niet meer in staat is te genieten, en dat is nu juist iets wat ze graag wil. Ze wil graag genieten van de mooie, fijne en lekkere dingen van het leven. Dit ontspannen alternatief geeft haar deze mogelijkheid.
Praktijkvoorbeeld
Susan dreigt te laat te komen voor een belangrijke afspraak. Ze buigt wat naar voren, alsof dat haar zal helpen het verkeer te versnellen. Ze voelt zich opgejaagd en gestresst. Net nu gaan die spoorbomen vlak voor haar neus dicht. Het gevoel van gespannen zijn vindt ze niet prettig.
Sinds ze een paar maanden geleden heeft besloten dat ze meer rust wil in haar leven, merkt ze dat ze best vaak gestresst is. Bijvoorbeeld als ze nog even snel boodschappen doet, of haar kind sneller wil aankleden dan hij wil. Ook nu merkt ze dat ze zich gespannen voelt, terwijl ze in haar auto naar haar afspraak snelt. Ze had zich nog zo voorgenomen om op tijd te vertrekken.
Ze checkt haar (ont)spanningsmeter en die staat op een vijf. Ze kan dit gehaaste gevoel het beste omschrijven alsof haar hoofd vooruit wil snellen terwijl haar lichaam hier is. Dat werkt dus niet. Ze lacht even om zichzelf. Wanneer gaat ze het nu eens leren om op tijd te vertrekken. Nou ja, volgende keer beter! Ik ben ook gewoon een mens en ik kan ook niet alles goed doen, spreekt ze zichzelf vriendelijk toe. Ze besluit dat ze zich niet laat opfokken door zichzelf en haar klok, omdat dit haar absoluut niet helpt op tijd te komen. Dit voelt al wat beter. Ze zegt vervolgens: “Breng je hoofd waar je lichaam is.” Ze geeft haar hoofd hiermee de opdracht om gewoon hier te zijn (waar haar lichaam is) en niet vast naar een toekomstig moment te vertrekken. Sneller dan dit kan het niet. En zelfs met een paar minuten winst lost ze nog niet zoveel op.
Terwijl de spoorbomen net voor haar neus dicht vallen, neemt ze de tijd om zich te concentreren op dat waar ze nu is. Ze voelt haar handen op het stuur, haar rug tegen de leuning, haar in- en uitademing in haar lichaam. Wees maar gewoon hier, zegt ze tegen zichzelf. Ze voelt al direct de rust iets meer terugkeren. Ze kijkt om zich heen, dankbaar voor de prachtige bomen die haar toe lijken te zwaaien als een beloning omdat ze zich niet laat opfokken door haar te laat zijn. Een man loopt in stevige pas voorbij, een frons op zijn voorhoofd, zijn lichaam voorovergebogen; snel zijn hoofd achterna. Terwijl Susan hem ziet, bedenkt ze zich dat ze het zo fijn vindt om met haar hoofd te zijn waar haar lichaam is, omdat het leven voor haar dan altijd direct overzichtelijker wordt. Als ze is waar haar lichaam is, hoeft ze zich geen zorgen te maken over dingen die nog gaan komen of die geweest zijn, daar is haar lichaam helemaal niet mee bezig. In het nu denkt ze bijvoorbeeld niet na over wat de persoon die ze straks gaat ontmoeten allemaal van haar zal vinden als ze te laat op de afspraak komt. Haar onzekerheid krijgt op deze manier minder grip op haar. Ontspannen komt Susan bij haar afspraak.
Tara Brach beschrijft aan de hand van het voorbeeld van een tijger in een dierentuin mooi wat het betekent als je in je beperkte gedachtenwereld vastzit in plaats van dat je aanwezig bent in het NU.
De tijger in de dierentuin had een hele kleine ruimte. De grote tijger liep de hele dag te ijsberen. Zijn verzorgers vonden dit zo zielig dat ze geld inzamelden voor een groot prachtig verblijf met veel meer leefomgeving. Dat verblijf kwam er. Maar de tijger bleef in dit verblijf in een klein hoekje heen en weer lopen. Hij wist niet beter. De tijger heeft de rest van het grote mooie verblijf nooit gezien.
Zo is het ook als je gevangen zit in je eigen gedachten. Je bent dan alleen nog maar je gedachten, en je vergeet de rest van je wereld. Als onze gedachten veel van onze aandacht opeisen, dan voelt het alsof je leeft in iets kleiners dan je echte werkelijkheid.
Obsessie, angst, veroordeling of boosheid overheersen dan alles. Dit besmet eigenlijk je hele leven op dat moment. En daardoor zie je de rest (van je verblijf) niet. Het bestaat niet eens voor je. Je bent alleen nog maar bezig met wat je denkt. Dit gebeurt voortdurend, niet alleen bij heftige emoties. Maar ook als je gewoon aan praktische zaken denkt terwijl je naar je auto loopt. Dan zie je de glinstering op het water, het bewegende riet en die mooie vogel niet, want je bent verzonken in gedachten.
Als je gaat deelnemen aan je echte leven in plaats van dat je blijft hangen in een fictief verhaal in je hoofd, dan voelt dit veel fijner. Je merkt het direct als je bent waar je lichaam is. Dit voelt ruim, helder en open aan.
Let goed op wanneer jij je als de tijger gedraagt in de dierentuin. Zorg er steeds voor dat je je hele prachtige verblijf ziet in plaats van maar een klein stukje.
De vakantie
de relatie
de baan
het leven
is niet altijd
wat je ervan
verwacht
verwachting zorgt voor frictie
als het anders is
dan je had gedacht
de realiteit
is alleen maar
precies
zoals het is
een ervaring
in dit moment
vol verrassingen
en sowieso
nooit
wat je had
gedacht
4
Ontspannen alternatief 4
in plaats van nare, destructieve en negatieve gedachten
Je bent in staat positieve zinnen te denken wanneer je maar wilt. Als ik je nu vraag om aan iets te denken wat op dit moment het allerleukste in je leven is, dan ben je hiertoe in staat.
Doe het nu maar eens. Dit is een geweldige kracht waar wij veel te weinig gebruik van maken. Dit ontspannen alternatief gaat over hoe je deze kracht kunt benutten. Je hebt ontzettend veel gedachten op een dag. Wetenschappers zeggen dat het er ongeveer 40.000 zijn. De radio in je hoofd staat voortdurend aan.
Wat je jezelf vertelt, beïnvloedt hoe je je voelt. Daarom is het zo belangrijk wat je denkt.
Kun jij tegen sommige gedachten zeggen: Nee, jij mag niet naar binnen. Stop!
En nog een leuke vraag: kun je zelf zinnen toevoegen aan het bestaande repertoire in je hoofd?
Het antwoord op deze vragen is: JA.
Je kunt zelf de zinnen in je hoofd tot op zekere hoogte bepalen. En daarmee je leven beïnvloeden, want gedachten hebben een relatie met alle facetten van je leven. Als je radiozender (je gedachten) je niet bevalt dan kun je switchen van zender. Als er hardrock wordt afgespeeld op een echte radio terwijl je daar geen zin in hebt, dan zet je toch ook wat anders op?
Het is niet makkelijk om je gedachten te sturen, want gedachten hebben nogal een dominant karakter. Die laten zich niet zomaar de les lezen door jou. Ze willen graag denken over problemen en naar oplossingen zoeken voor je zorgen. Je moet je dus met kracht losmaken van negatieve gedachten. Ze geven zich niet zo gemakkelijk gewonnen. Het helpt dan om steeds weer even op te roepen hoe je je wilt voelen. Als je je goed wilt voelen, dan horen hier positieve gedachten bij. Iemand met negatieve gedachten voelt zich zelden goed.
Als je merkt dat je (ont)spanningsmeter lager uitslaat dan je wilt, kun je met kracht besluiten om positieve zinnen aan je bestaande repertoire toe te voegen, zodat je je beter gaat voelen. Iedere negatieve gedachte kan ook een positieve kant hebben. Zet je in om die positieve kant te vinden.
Ik zet dit ontspannen alternatief eigenlijk doorlopend in. Het is zo fijn om je hoofd te vullen met vrolijke, vriendelijke, ontspannende, aardige, opbeurende en positieve zinnen, dat het bijna verslavend is. Als dit gek in je oren klinkt dan vraag ik jou: Is het niet gek dat je jezelf, als je niet oplet, regelmatig van alles vertelt wat maakt dat je je neerslachtig, onzeker, angstig, overspannen en ongelukkig voelt?
Houd je gedachten goed in de gaten, want ze halen soms gekke capriolen uit en maken jou het leven soms onnodig moeilijk. Geloof niet automatisch wat je denkt. Neem je gedachten altijd met een korreltje zout. Vraag je af: Waar komen ze vandaan? Weet je zeker dat wat je denkt waar is?
Door jezelf dit soort vragen te stellen creëer je wat ruimte tussen jou en je gedachten. Met deze ruimte bedoel ik dat je je gedachten ziet als gewoon maar wat zinnen die opkomen in je hoofd in plaats van als een harde waarheid die niet meer te weerleggen valt. Door de ruimte die je zo creëert, ben je in staat andere gedachten toe te voegen aan wat je al denkt. Doe dit net zolang tot je verhaal je bevalt en bijdraagt aan een ontspannen leven. Die macht heb je. De meeste spanning in ons leven ontstaat doordat we onszelf onware verhalen vertellen. Het gaat erom dat je ervan overtuigd raakt dat jij in elk moment kunt bepalen wat je denkt door simpelweg nieuwe woorden en zinnen toe te voegen aan je bestaande verhaal. Als je merkt dat je inderdaad fijne zelfgekozen gedachten kunt toevoegen en je je hierdoor direct beter voelt, dan raak je gemotiveerd om dit vaker te doen.
Praktijkvoorbeeld
Ik was echt bang om te zwemmen in buitenwater. Ik wist heus wel dat ik niet zou worden opgegeten door vissen. Maar zo voelde het eerlijk gezegd wel. Ik kon dit soort situaties prima vermijden totdat ik aan een prachtige plek aan het water ging wonen. Ik wilde graag van mijn angst voor vissen af want ik wilde zwemmen voor de deur. Ik had nota bene vier borstcrawl cursussen gevolgd in het zwembad omdat ik zwemmen zo leuk vond.
Mijn vriendin Maaike zwom graag in het buitenwater en kon me vast helpen mijn angst te overwinnen. Ik vroeg haar om hulp. Uiteindelijk gingen we samen een stukje zwemmen. Met Maaike aan mijn zijde voelde ik me al wat beter, maar echt ontspannen was het bepaald niet. Terwijl Maaike heerlijk aan het genieten was van haar slag, het water en haar omgeving, dacht ik na over de monsters die mij vast en zeker zouden pakken. Heel snel ging ik weer het water uit. Maaike zei tegen mij: “Grappig toch, hoe dat werkt. Het enige verschil tussen ons is dat jij andere gedachten hebt. En dat maakt dat jij het minder fijn hebt dan ik. Verder is de situatie precies hetzelfde.” Ik realiseerde me opnieuw dat mijn angst alleen maar in mijn hoofd zat, en heel weinig te maken had met de situatie zelf.
Ik was vastbesloten om mijn gedachten te vervangen voor dezelfde gedachten als Maaike. Elke keer als ik een heel klein stukje ging zwemmen, voegde ik na elke negatieve zin die automatisch in mijn hoofd opkwam, ook een positieve zin toe.
Het water is verkoelend
Snoeken eten geen mensen
Mijn kinderen zwemmen hier ook
Je bent lief, iedereen heeft wel iets geks
Steeds makkelijker kon ik mijn gedachten over zwemmen in buitenwater ombuigen van negatief naar positief. Mijn angst kreeg minder grip op me. Dat is logisch want ik kon niet tegelijk aan enge vissen denken en ook positieve zinnen bedenken. Deze afleiding was precies wat ik nodig had om mezelf van mijn irreële angst voor vissen te bevrijden. Bovendien kwam er op deze manier wat afstand tussen mij en mijn angstige gedachten. Ik was in staat om ook een positieve zin te bedenken. Was mijn negatieve zin dan wel waar?
Ik zet dit ontspannen alternatief vaak in om toch iets voor elkaar te krijgen wat lastig voor me is, omdat veel angsten niet reëel zijn.
YOUR STRONGEST
MUSCLE
AND WORST
ENEMY
IS YOUR MIND
TRAIN IT WELL
Oefening
Concentreer je met man en macht op het bedenken van twee dingen die best goed gaan in je leven. In de tijd dat je hierover nadenkt (of ze opschrijft) kun je niet aan je problemen denken. Je bent er niet toe in staat. Probeer het maar eens.
Doe dit een paar keer per dag. Je gaat je er direct beter door voelen.
Als je dit hebt geoefend als je je goed voelt, kun je daarna kijken of het je lukt om spanning bij jezelf weg te nemen door op een lastig moment je gedachten van negatief naar positief om te buigen.
Praktijkvoorbeeld
Ik voel me ontevreden. Waardoor weet ik niet. Het gaat allemaal goed, maar zo voelt dat niet. Ik ben onrustig, ik weet niet wat ik wil en ben een beetje chagrijnig. Mijn vriend vraagt: “Moet je ongesteld worden?” Die vraag valt absoluut niet goed. Ik ben de enige die dat mag zeggen. Niet hij.
Dan opeens bedenk ik me dat ik een boek aan het schrijven ben wat dit soort onnodige gevoelens moet tegengaan. Direct denk ik aan dit ontspannen alternatief. Hoe ging het ook alweer? Oh ja, deze radiozender vind ik niet prettig. Ik kies voor een andere radiozender. Als ik geen zin heb in het nieuws, dan kies ik toch ook voor Sky Radio?
Ik denk aan mijn lieve kinderen, het gaat goed met ze. Die meid van mij studeert in Amsterdam en vertrekt voor een stage naar Afrika. Zo knap hoe zij haar leven inricht! En mijn zoon, die werkt bij een leuk restaurant en doet intensief aan krachttraining. Er verschijnt onmiddellijk een glimlach op mijn gezicht als ik aan ze denk. Die lieve schatten. Ik heb een fijne baan met leuke collega’s. Ik verdien geld met die baan zodat ik allemaal leuke dingen kan doen. Zo ben ik gister uit eten geweest met een vriendin en hebben we ontzettend gelachen. Wat een rijkdom! Ik heb een paar keer lekker gesport deze week met mijn moeder. Daar heb ik echt plezier in. En ik kijk alweer uit om te gaan zwemmen met Anna en Maaike.
Door mijn concentratie op deze fijne gedachten is mijn gevoel van ontevredenheid met 70 % afgenomen.
Oefening
Het is belangrijk om je gedachten goed in de gaten te houden. Je hebt vaak niet eens door wat je allemaal denkt. Het is van belang om je gedachten te kennen, omdat je dan kunt ontdekken of ze helpend of verstorend zijn bij het kunnen leiden van een ontspannen leven.
Zet een kruisje op je hand. En elke keer als je het kruisje ziet dan check je je gedachten:
Oefening
Deze oefening maakt dat je kunt gaan merken dat je inderdaad in staat bent om woorden en zinnen toe te voegen aan wat je al denkt. Je kunt bijvoorbeeld kiezen voor de zinnen:
Maar je kunt ook voor woorden kiezen als blauw of boom of de zin: ik wil graag ontspannen zijn. Als je deze, of andere zinnen, geconcentreerd in jezelf opnoemt dan kun je merken dat deze gedachten op dat moment gaan overheersen. Hierdoor vervagen je eerdere gedachten iets.
Als je in een moeilijke situatie zit, dan lijken je gedachten echt waar te zijn. Dan is het best lastig om andere, meer positieve of opbouwende, zinnen te denken. Oefen daarom met het toevoegen van woorden en zinnen als je je rustig voelt. Je hebt tijd genoeg om dit te doen tijdens rustige momenten in je leven, zoals wanneer je aan het koken bent of als je op de fiets naar de stad gaat.
“Verdubbel de fijne gevoelens die je al hebt. Zeg tegen jezelf: ik vergroot dit gevoel met 20 procent. En let dan goed op!”
Ik zit gevangen
in mijn hoofd
de tralies
mijn gedachten
waar ik tegenaan beuk
ik wil eruit
stop dit
bevrijd mij
uit mijn eigen hoofd
het gaat maar door
de stemmen
vol angst
en verwijt
STOP!
verdwijn onmiddellijk
uit mijn hoofd
dan wordt het rustiger
eindelijk bevrijd
maar ik weet
dat jullie wachten
op nieuwe kansen
toe te slaan
mij weg te voeren
naar een donkere plek
vol nare gedachten
hier ver vandaan
ik geef mij niet gewonnen
Vechten
dat zal ik
zodat jullie
onwerkelijke stemmen
deze strijd niet winnen
en er rust is
in mijn hoofd
5
Ontspannen alternatief 5
in plaats van je druk te maken over wat je toch niet kunt veranderen
Je laptop gaat kapot, de koffie is niet lekker, je moet werk doen wat je niet leuk vindt, een klant is ontevreden, het is te warm of juist te koud, je krijgt een opdracht die je niet wilt, je collega gedraagt zich op een ongewenste manier, je wordt ziek of je wordt ontslagen.
Op heel veel wat je overkomt heb je helemaal geen invloed. Of je het nu wilt of niet, het is er. Wacht niet met ontspannen tot er geen problemen meer in je leven zijn, want dan zul je vaak gespannen blijven. In de toekomst zal er altijd wel weer een nieuw probleem verschijnen wat opgelost dient te worden.
Stel: het regent zo hard, dat er waterschade ontstaat aan je huis. Is dat opgelost, dan krijg je Corona. Ben je weer beter, dan word je ontslagen. Heb je een nieuwe baan, dan doet een vriend vervelend. Is dit weer goed gemaakt, dan wordt je moeder ziek. Is je moeder beter, dan krijg je de verantwoordelijkheid voor een veel te zwaar project op je werk.
Dit is niet bedoeld om een pessimistisch beeld te schetsen, maar een realistisch beeld van een normaal leven. Je hoeft maar op je leven terug te kijken om te weten dat dit waar is.
Veel kostbare energie gaat verloren wanneer je aandacht geeft aan zaken die je niet kunt veranderen. Als je het accepteert zoals het is, en je er verder niet druk over maakt, dan helpt dit je enorm om door de dag heen ontspannen te blijven. Daar gaat dit alternatief over.
Het accepteren van iets wat vervelend is, is behoorlijk lastig. Zeker als het in zo’n moment heel logisch voelt om je er druk over te maken. Het is belangrijk om je te realiseren dat jouw (inwendige) verzet of jouw zorgen op zich niet maakt dat de situatie verbetert. Dit maakt het zelfs vaak alleen nog maar erger. Je roept (nog) meer spanning op terwijl de situatie op zichzelf al vervelend genoeg is. Omarm daarom volledig alles wat het leven jou op dit moment biedt. Je neemt het in ontvangst en verwacht niet meer dan je krijgt. Surrender is daar een mooi Engels woord hiervoor. Een ander woord voor overgave en acceptatie is JA zeggen tegen dat wat er is. Van verzet naar overgave verandert alles, terwijl de feitelijke situatie toch hetzelfde blijft.
Wat hierbij helpt is om je verwachtingen los te laten. Veel spanning wordt veroorzaakt doordat je verwachtingen hebt van hoe het zou moeten zijn. “Ik verwacht beter gedrag van jou, het vakantiehuisje valt tegen, het eten in dit restaurant is niet wat ik ervan had verwacht”. Als je je verwachtingen bijschaaft en gewoon aanwezig bent bij precies zoals het is, dan helpt dit enorm. Iemand die zonder verwachtingen leeft, accepteert wat er is en heeft een ontspannen gemoed.
Stel je zit alleen op een prachtige plek in de natuur aan een kabbelend beekje, je hebt het meest heerlijke eten meegenomen, de temperatuur is perfect en je hebt niets meer te wensen. Je gedachten zijn tot rust gekomen. Ze hebben vrede gevonden. Ze willen niets anders dan er nu is. Dan opeens komen er gedachten op dat het toch wel leuk zou zijn om al dit moois te delen. Je vindt het alleen toch niet meer zo prettig. Je wilt iets anders dan wat je in dit moment hebt. Dit gaat gepaard met een licht onrustig gevoel. Uiteindelijk is het je gelukt gezelschap te vinden en zit je samen met je dierbare op diezelfde prachtige plek en ben je compleet gelukkig. Het is zoals het moet zijn. Je voelt rust. Je gedachten willen niets meer dan dit. Dan opeens komen er gedachten op dat je vindt dat de persoon naast je op het kleedje eigenlijk best veel praat. Het is nu niet meer zoals je wilt en je interne rust is verstoord. Kon hij maar even zijn mond houden denk je.
Nothing is good or bad but thinking makes it so is een uitspraak die hier prachtig bij past. Als je je geest kunt laten rusten bij precies zoals het is, dan ben je een ontspannen mens. Je accepteert volledig alles wat er in dit moment plaatsvindt. Je zegt JA tegen het leven. Je wilt niets meer dan dit. Dan zul je vrede voelen.
Acceptatie wordt makkelijker als je dankbaarheid inzet. Dankbaar zijn voor wat er nu wel goed gaat, kan helpen je aandacht te verleggen van wat nu niet goed gaat. Dit is bij heftige gebeurtenissen lastig en misschien wel wat te kort door de bocht. Natuurlijk mag je ook verdriet hebben en boos zijn. Maar toch is het de kunst om hier ook weer niet te lang in te blijven hangen. Dat is zonde voor dit ene leven wat je hebt.
Als jij inderdaad onderstaande dingen tot je beschikking hebt, dan is het goed om je te realiseren dat miljoenen andere mensen hier alleen maar van kunnen dromen:
Hier even bij stil staan op het moment dat iets niet gaat zoals je wilt of verwacht, maakt direct dat je meer ontspanning voelt terwijl de situatie nog steeds hetzelfde is. Je kunt ook dankbaar zijn voor kleine zaken zoals:
Dankbaarheid voor wat er nu wel goed gaat, maakt altijd dat je een puntje hoger scoort op je (ont)spanningsmeter. Het is een beter alternatief dan je te blijven richten op wat er nu niet goed gaat en waar je op dit moment toch niks aan kunt veranderen. Je kunt altijd wel verschillende dingen verzinnen die wel goed gaan, wel leuk zijn en wel fijn zijn. Concentreer je daarop. Waarom zou je het niet doen?
Praktijkvoorbeeld
Ik deed een opleiding in Amersfoort. Plotseling liepen de wegen totaal dicht vanwege een reeks ongelukken. Iedereen die de opleiding volgde stond uren in de file en we kwamen allemaal te laat.
Terwijl ik in de file stond wist ik dat ik deze situatie absoluut niet kon veranderen. Dus ik vroeg me af wat ik kon doen om het te accepteren precies zoals het was en het vervolgens fijner voor mezelf te maken. Er waren verschillende opties: Muziekje aan, dagdromen, aan mooie en leuke dingen denken, een vriendin bellen. Dat deed ik allemaal. Ik had tijd genoeg nu ik in de file stond. Steeds als ik dacht aan de eindeloze file en er gedachten opkwamen als: “Dit wil ik niet en wat duurt het lang” dan liet ik deze gedachten weer los en ging ik me bezig houden met zaken die me hielpen te ontspannen.
Toen ik aankwam was ik heel rustig en voelde totaal geen stress. Mijn medestudenten waren allemaal gefrustreerd geraakt vanwege de file. Ik had me ook vaak slachtoffer gevoeld van soortgelijke situaties, dus ik kende het gevoel. Je zag de spanning op hun gezichten en in hun lichaamshouding. Ze gingen er eerst ook nog een tijdje over praten. Ze baalden echt van de situatie en ze vonden de file zonde van hun tijd. Maar inmiddels stonden ze al lang niet meer in de file. Toen ze mij zagen waren ze bijna geïrriteerd dat ik zo ontspannen was. Ik glimlachte en voelde me gelukkig. Ze wilde weten of ik niet in de file had gestaan. Jawel, zei ik, en ik vertelde wat ik had gedaan om ervoor te zorgen dat de situatie geen grip op me kreeg. Het leek ze bijzonder lastig om zo’n vervelende situatie te accepteren. Maar nadat we er een tijdje over hadden gepraat besloten ze hier ook mee aan de gang te gaan. Ze zagen op dat moment de waanzin van wat zij aan het doen waren. En ook het effect van de keus die ik had gemaakt.
Praktijkvoorbeeld
Na een lange vlucht staat Merel bij de bagageband als ze hoort dat de koffers niet in Melbourne zijn aangekomen maar in Parijs. Gelukkig had Merel op de vlucht een boek gelezen wat haar nu kon helpen. Normaal gesproken schiet ze behoorlijk in de stress van dit soort situaties. Merel had opgepikt uit dit boek dat zij zich (onbewust) vaak verzet tegen dingen waar ze helemaal niks aan kan veranderen. En dit maakt haar geen leuker mens. Integendeel. Merel had in het vliegtuig een lijstje ingevuld van dingen waar ze zich in de afgelopen week tegen had verzet (dit was een opdracht in het boek).
Ze schrok van haar lijstje:
In het boek stond: Veel kostbare energie gaat verloren wanneer je aandacht richt op zaken die je niet kunt veranderen. Accepteer het of doe er wat aan. De rest is waanzin!
In de volgende twee situaties is je verzetten tegen wat is WAANZIN:
Merel vond dit zo logisch klinken dat zij besloot zich niet meer op te winden over zaken die niet gingen veranderen simpelweg omdat zij verongelijkt, boos en gefrustreerd was. Haar verzet had het vaak alleen nog maar erger gemaakt, terwijl de situatie op zichzelf al vervelend genoeg was. Terwijl de boodschap over de verdwenen koffer door de luidsprekers galmde, voelde ze boosheid en onmacht in zich opkomen. Tegelijkertijd herinnerde ze zich haar voornemen om zich niet meer druk te maken over zaken waar ze toch niks meer aan kon doen. Ze vroeg zich af: “Kan ik nu iets aan deze situatie veranderen”? Het antwoord was volmondig nee. Haar boosheid zou niet maken dat haar koffers op miraculeuze wijze uit Parijs over kwamen vliegen. Haar boosheid zou er wel voor zorgen dat ze zich nog beroerder ging voelen dan ze al deed. Dus besloot ze het dit keer anders aan te pakken.
Ze verving haar teleurstelling door te denken aan zaken die op dit moment wel goed gingen. Uiteraard ging ze wel in de rij staan om haar gegevens door te geven. Maar ondertussen bedacht ze dat ze vandaag in een vliegtuig een heerlijke warme maaltijd had gegeten terwijl miljoenen mensen op deze wereld honger lijden. Ook dacht ze aan haar gezonde kinderen en kreeg direct een glimlach op haar gezicht. Merel ging verder. Ze was dolblij dat ze gezond was. Ze kon hier gewoon in de rij staan, terwijl er genoeg mensen zijn die zich alleen maar in een rolstoel kunnen verplaatsen. Er kwam iedere dag water uit de kraan, ze had werk zodat ze haar mooie huis kon betalen en kon uit eten gaan als ze daar zin in had. Opeens stond ze vooraan in de rij en zag de wanhoop in de ogen van de vrouw achter de balie. Zij had duidelijk veel ellende over zich heen gekregen van alle boze mensen in de rij voor haar. Merel sprak de vrouw vriendelijk toe, waardoor de vrouw wat ontspande en kreeg ook nog eens 200 pond voor de geleden schade. Ze liep bijna blij weg toen ze bedacht wat voor leuks ze van dit geld kon kopen. Ze keek nog een keer om naar de rij waar voornamelijk erg teleurgestelde mensen stonden. Ook hoorde ze iemand boos zeggen: “200 pond, dat is toch helemaal niks!”
Opeens besefte Merel hoe anders ze met deze situatie was omgegaan dan ze normaal gesproken deed. Dan had ze al wel tien keer tegen haar vriend gezegd hoe erg dit was, en was ze steeds bozer geworden. Ze had zich dan zeker slachtoffer van alweer een vervelende situatie gevoeld. Net als de andere mensen in de rij. Ze voelde zich goed. Dankbaar zelfs. Ze zou dit verschil nooit meer vergeten en was vastbesloten dit zo vaak mogelijk in haar leven te gaan toepassen.
Heb ik hier invloed op?
NEE laat het dan los
JA doe er dan wat aan
Oefening
Dankbaar zijn voor dat wat je wel hebt, wat wel goed gaat en voor de leuke mensen in je leven, is een krachtige manier om snel spanning los te laten.
Dit kun je doen terwijl je door de supermarkt loopt, in de file staat en onder de douche staat. Het traint je geest om door de dag heen steeds op te merken waar je allemaal blij mee kunt zijn.
Als je dan in een situatie terechtkomt die lastig te accepteren is, maar die je toch niet kunt veranderen, dan kun je doordat je al goed geoefend hebt, je aandacht makkelijker richten op wat nu allemaal wel fijn is.
Oefening
Hoe vaak heb jij je vandaag al druk gemaakt over iets wat je toch niet kunt veranderen? Elke keer als jij inwendig verzet voelt stel jezelf dan de vraag:
Als het antwoord nee is, maak je er dan ook niet druk om. Elke keer wanneer je je verzet tegen wat er is, dan voelt dit in je lichaam als een NEE. Dit voelt als onrust, spanning, ontevredenheid, boosheid. let op: dit gevoel van NEE kan ook heel subtiel en licht zijn. Je moet dan goed opletten om het te kunnen opmerken.
Tegen alle situaties waar je een NEE voelt, en waar je in dat moment niks aan kunt of wilt veranderen zeg je een JA.
JA, ik accepteer het zoals het nu is. En dan ontspan je. Een JA geeft een hele andere energiestroom en een beter gevoel.
Verzet je niet
tegen wat is
de pijn
de regen
het gemis
het is er toch wel
of gaat zeker komen
geef je over
aan zoals het is
accepteer het
geen gedachten als
wat stom
dit wil ik niet
dan is het
alleen maar
precies
zoals het is
je ontdekt
pas dan
dat je eigen verzet
altijd al
het meest
ellendig is
6
Ontspannen alternatief 6
in plaats van bezig te zijn met beoordelen van mensen
Veel mensen hebben al snel de neiging om te oordelen over wat een ander doet of zegt. Een oordeel maakt dat je inzoomt op een klein onderdeel van de persoon tegenover je. Oordelen over een ander gebeurt vaak ongemerkt en neemt verschillende vormen aan:
Wat er na dit oordeel vervolgens kan gebeuren is dat je precies hetzelfde gedrag laat zien, als het gedrag waar je de ander om veroordeelt. Wat is het toch makkelijk om:
Je op deze manier laten meeslepen in dat wat de ander doet, zegt, vindt, voelt of laat zien, resulteert in een slechte uitslag op JOUW (ont)spanningsmeter. Daarom wil dit ontspannen alternatief je inspireren om je niet te laten meesleuren in het negatieve gedrag van een ander. Dit kan behoorlijk uitdagend zijn als andere mensen gedrag laten zien wat je niet prettig vindt.
Geef je macht nooit weg
omdat een ander
zich vervelend gedraagt
Gedragsverandering vragen van een ander heeft vaak niet zoveel zin. Hoe andere mensen zich gedragen en wat zij zeggen en doen, daar heb jij maar weinig invloed op. Je hebt wel heel veel invloed op je eigen gedrag:
Als een ander iets doet wat je liever anders zou zien: so be it. Je laat het snel los en richt je op je eigen gedrag. Daar concentreer je je op. Je gedraagt je op een zo vriendelijke, aardige, liefdevolle, open, behulpzame en ontspannen manier als je kunt. Dit zal niet altijd lukken want je bent gewoon een mens. Maar als jij je hier toch voor inzet, dan helpt jou dat om ontspannen in het leven te staan. Laat een ander maar irritant, boos en vervelend zijn. Jij verlaagt je niet tot hetzelfde gedrag. Waarom zou je? Jij kiest zelf hoe jij je wilt gedragen.
Verwar vriendelijk zijn niet met alles maar over je heen laten komen en dingen toe te laten die je niet prettig vindt. Bedenk zelf wanneer het voor jou genoeg is en geef dan duidelijk je grens aan. Spreek je uit. Geef aan wat je nodig hebt. Zeg nee. Maar als je dit niet besluit te doen of je kunt het nu niet doen: Doe zo vriendelijk als je kunt.
Kijken met compassie is met een zachte blik, vol mededogen, kijken naar het gedrag van anderen. Dat is moeilijk, want zien wat anders en beter kan is vaak makkelijker. Kijken met compassie houdt in dat je begrijpt dat wij mensen allemaal op een bepaalde manier ons best doen om wat van het leven te maken. We willen ons graag goed, gelukkig, liefdevol en blij voelen. We willen graag leuk gevonden worden en erbij horen (ook al zeggen sommige mensen van niet). We hebben toch een bepaalde vorm van herkenning, erkenning en gemeenschapszin nodig. Intiem contact, aandacht en verbondenheid zijn nu eenmaal zaken die elk mens goed doen. Niet iedereen slaagt er altijd in om dit voor elkaar te krijgen. Jij ook niet. Ik ook niet. We zijn allemaal op een bepaalde manier kwetsbaar en gevoelig. Het is goed om je te realiseren dat niemand perfect is.
Als iemand zich dus in jouw ogen vervelend gedraagt, of onnodig moeilijk doet, of ronduit irritant is, dan is de kans groot dat hij zich eigenlijk ook graag beter wil voelen en gedragen dan dat. Misschien weet hij wel niet hoe het beter kan, omdat hij dit niet geleerd heeft. Of misschien heeft hij wel verschillende pijnlijke dingen meegemaakt waardoor hij het moeilijk heeft. Als je met een ruime, compassievolle en open blik het gedrag van een ander gade kunt slaan, dan helpt je dit enorm om fijne, gezonde en intieme relaties te hebben met mensen die belangrijk voor je zijn. Hoe jij kijkt, bepaalt jouw wereld.
Praktijkvoorbeeld
Een secretaresse op het werk van Timon gedraagt zich af en toe behoorlijk vervelend en onredelijk. Daar staat ze om bekend. Op een gegeven moment is Timon aan de beurt. De secretaresse vertelt hem op geïrriteerde toon dat ze al eerder heeft aangegeven dat ze een duidelijk overzicht nodig heeft en dat ze zo niet kan werken. Haar houding laat hem weten dat ze vindt dat hij haar dag verpest.
Timon vertelt zijn collega Tamara over de spanning die hij met de secretaresse heeft. Tamara vraagt hem:
“Waarom zou je je ook maar een seconde laten meetrekken in haar drama en negativiteit? Laat je goede humeur nooit en te nimmer verpesten. Geef niemand zoveel macht”.
Timon zegt “Ja, jij hebt makkelijk praten, want jij bent nou eenmaal een ontspannen persoon en ik ben een opgewonden standje. Ik kan er ook niets aan doen dat ik gefrustreerd raak”.
Nee hoor, zei Tamara bijna trots: “Ik was vroeger net zoals jij. Maar ook al is boos en verongelijkt zijn op zijn tijd best lekker, ik werd uiteindelijk doodmoe van de spanning, dus ik ben ermee gestopt”. Tijdens de lunch namen ze de tijd om te bespreken hoe Tamara dit doet, want Timon was toch wel nieuwsgierig geworden. Het komt er volgens Tamara neer te leren kijken met compassie naar andere mensen.
Nu staat Timon op het punt om binnen te lopen bij de secretaresse. Hij voelt aan zijn water dat het weleens mis kan gaan. Deze vrouw geeft altijd problemen. Tegelijkertijd ziet hij dit ook als een uitgelezen kans om in de praktijk te brengen wat Tamara hem leerde. Achter ieder mens, ook achter jou, had Tamara tijdens de lunch met een glimlach gezegd, schuilt een hele wereld. Als je je tijdens een ontmoeting blijft inspannen om deze wereld te zien, dan zie je veel meer dan je neus lang is. Je kunt dan zien dat elk mens zijn best doet om iedere dag opnieuw wat van zijn leven te maken. Hoe dapper is dat? Iedereen wil graag gelukkig en gezond zijn. Niet iedereen, misschien zoals deze secretaresse, heeft het in huis om dat voor elkaar te krijgen. Heb compassie voor wat ze allemaal al heeft meegemaakt. Heb mededogen met haar. Vergeef haar voor haar gedrag. Ze weet kennelijk niet beter. Ze gedraagt zich op zo’n negatieve manier om redenen die jij helemaal niet kent. Het enige wat jij hoeft te doen is je niet mee te laten slepen in haar gedoe, patronen, buien, gewoontes, verleden en karaktereigenschappen. Dat is van haar en niet van jou.
Timon probeert nu met compassie naar de secretaresse te kijken. Opeens ziet hij veel meer dan alleen maar haar gedrag. Hij ziet een wat oudere vrouw die al jaren naar dezelfde kantoorbaan gaat en waarschijnlijk behoorlijk vaak ongelukkig is. Iemand die zo vaak chagrijnig is, kan onmogelijk ook vrolijk en gelukkig zijn. Hij voelt opeens mededogen voor haar. Wat heeft ze allemaal wel niet meegemaakt, dat maakt dat zij zich nu zo gedraagt? Hij heeft zich nog nooit in haar leven verdiept, alleen maar in haar onhebbelijke gedrag. Opeens verandert er iets in hem door deze manier van kijken. Hij wil bijna een arm slaan om deze boze verongelijkte vrouw. Bijna, denkt hij, maar toch niet helemaal. Het leukste is dat hij zich nu redelijk ontspannen voelt. Terwijl als hij niet naar het advies van Tamara had geluisterd, dan had hij ongetwijfeld ruzie gekregen met haar, wat zijn dag dan voor een deel zou hebben bepaald. Hij heeft nu al zin om naar huis te gaan om dit op zijn vrouw uit te proberen.
Praktijkvoorbeeld
Mijn vriend kwam bij me zitten en we begonnen gezellig te kletsen. Voor de tweede keer liet hij me niet uitpraten en begon midden in mijn zin weer met zijn eigen verhaal. Ik hoorde mezelf denken: “Hij luistert gewoon zo slecht! Wat waardeloos. Hier hadden we het al over gehad. Hij leert het ook nooit. Nou dan luister ik wel alleen en houd ik gewoon mijn mond. Ook goed!” Maar het was natuurlijk helemaal niet goed.
Toen bedacht ik me: Hoe kan ik anders kijken zodat het weer wat meer ontspannen wordt voor mij? Ik merkte dat ik best hard oordeelde over wat mijn vriend aan het doen was. Hij luistert vaak wel goed en is altijd geïnteresseerd in wat ik te zeggen heb. Maar hij is soms zo enthousiast dat hij in dat moment snel het gesprek overneemt.
Ik zag in dat iedereen zwakke en sterke karaktereigenschappen heeft. Iedereen heeft onderdelen waar hij of zij zichzelf nog beter in kan bekwamen. De een heeft moeite met nee zeggen als iemand iets aan hem vraagt. De ander is daar heel goed in maar kan niet stoppen met eten. De ene persoon is heel sportief, maar raakt bij het minste of geringste uit het veld geslagen. Als mijn vriend zich bijvoorbeeld een doel stelt, dan haalt hij het. Ik stel mijzelf veel doelen en een groot deel daarvan blijven doelen maar worden nooit in de praktijk gerealiseerd. Als mijn vriend iets pakt, dan zet hij het vervolgens automatisch netjes terug. Hij is heel georganiseerd, en dit is voor mij lastig. Ik maak altijd overal een grote bende van.
Toen ik inzag dat wat ik van mijn vriend vroeg, gewoon wat lastiger voor hem is, net zoals andere dingen lastig zijn voor mij, verzachtte mijn blik behoorlijk. Ik sprak hem op een rustige manier aan en zei dat ik het jammer vond dat hij me al een paar keer had onderbroken in mijn zin, en dat ik ook graag ruimte wil om wat te vertellen. Omdat ik zo rustig was, doordat ik mijn boosheid eerst wat zachter had gemaakt, voelde hij zich niet aangevallen. Hij zag in dat hij dat inderdaad had gedaan.
Oefening
Probeer je door de dag heen te gedragen op een manier hoe jij graag behandeld wilt worden. Als iemand onaardig tegen je is, is dit lastiger dan wanneer iemand aardig is. Maar begin eens met zo vaak je kunt aardig, vriendelijk en behulpzaam te zijn tegen de mensen die je ontmoet.
Als je oefent om bewust vriendelijk te zijn door de dag heen, dan zal het ook makkelijker gaan als je in een situatie komt waarin iemand niet vriendelijk is.
Je kunt dit het beste oefenen op iemand die je lief hebt:
LAAT JE NIET VERLEIDEN
TOT GEDRAG
WAAR JE EEN ANDER
OM VEROORDEELD
Oefening
Probeer door de dag heen de mensen die je ontmoet met een compassievolle blik te bekijken.
Doe dat ook als iemand zich in jouw ogen onredelijk of vervelend gedraagt.
In zulke momenten is dat best lastig. Wat dan helpt is je te bedenken wat deze persoon zou kunnen hebben meegemaakt, wat maakt dat hij of zij zich zo gedraagt. Je weet het natuurlijk niet, en het blijft gokken, maar het kan je helpen om je in te leven in een ander.
Praktijkvoorbeeld
Mijn vader bewaart alles. Hij heeft grote moeite met spullen weg doen. Hij heeft een enorm huis, maar toch zijn een aantal kamers inmiddels behoorlijk dicht geslipt. Ik wilde graag helpen met opruimen en we besloten samen de speelkamer voor de kleinkinderen aan te pakken. Ik had alle troep op één hoop gegooid. We hadden afgesproken dat hij mocht kiezen of iets weg mocht of naar zolder kon. Hij vond dit hele proces moeilijk en voelde zich opgejaagd door mij. Waarschijnlijk dacht hij dat ik het liefst een grote container zou bestellen om daar alles in te kieperen (en daar had hij gelijk in als ik eerlijk ben).
Omdat hij het allemaal zo lastig vond, ging hij mij aanvallen. Hij zei tegen me dat hij het respectloos vond hoe ik met de spullen omging. Of ik dan geen besef had van de sentimentele waarde ervan?
Ik werd ergens in geraakt en voelde de tranen achter mijn ogen opkomen. Ik was boos. Mijn gedachten zeiden: “Stik maar in je troep. Jij moet hier leven, ik niet, zoek het lekker uit”. Ik checkte mijn (ont)spanningsmeter en hij stond op een drie. Ik was heel gespannen.
Toen probeerde ik met compassie naar mijn vader te kijken. Ik zag opeens een man die echt graag hulp wilde en dapper met mij aan de slag ging, maar toch grote moeite had met het weggooien van zijn spullen, ook al was het oud en kapot en gebruikte niemand het meer.
Ik voelde opeens grote liefde voor mijn vader die daar op zijn knieën zat en zijn spulletjes wilde bewaren.
Ik zei: “Pap, je hoeft niks weg te gooien, echt niet. We kunnen het ook allemaal netjes op zolder zetten.” We pakten een paar grote dozen en deden alles daarin. Op zolder stond het niet in de weg. De kamer maakten we netjes, met een sopje en een bloemetje op het bureau. We voelden ons allebei goed. Ik bedacht me nog dat familieruzies waarschijnlijk op zo’n manier ontstaan en hoe makkelijk dit te voorkomen is door het besluit te nemen op een andere manier te kijken.
“Ontspannen mensen hoeven niet overal wat van te vinden.”
Ik loop op straat
het miezert
en is guur
de mensen
die daar lopen
verstopt
onder hun jassen
zijn net als ik
op weg
ergens naartoe
geen benul
wie ze zijn
deze mensen
in de regen
hun gezichten
verbeten
van eenzaamheid en pijn
haast om ergens te komen
waar ze helemaal
niet willen zijn
het verdriet
onmiskenbaar
op hun gezicht
deze dappere mensen
lopend in de regen
kon ik ze maar
wat liefde geven
7
Ontspannen alternatief 7
in plaats van op wat je niet wilt
Veel mensen zijn gewend meer aandacht te hebben voor wat ze niet willen dan op wat ze wel willen. Dit is logisch, omdat dat wat je niet wilt, vaak automatisch je aandacht trekt, zonder dat je daar iets voor hoeft te doen. Wanneer je door de dag heen merkt dat je aandacht besteedt aan dingen die je niet wilt, bedenk dan dat waar je je aandacht op richt groeit. Om iets te kunnen veranderen moet je je focus verleggen van wat je NIET wilt naar wat je WEL wilt.
Je aandacht verleggen van wat je niet wilt naar wat je wel wilt is een prachtige mogelijkheid om meer te krijgen van wat je wel wilt. En als je je bezig houdt met wat je wel wilt, geeft dit direct al iets meer ontspanning. Alleen jezelf de vraag stellen: “Maar wat wil ik wel?” zet al iets positiefs in beweging. Je kunt vervolgens gaan bezighouden met dat wat ervoor gaat zorgen dat je krijgt wat je wilt.
Maar wat vind je dan wel een fijne situatie?
Ik wil hier nu niet zijn.
Maar waar wil je dan wel zijn?
Maar wat voor werk wil je wel doen?
Vervelend voor je, maar hoe wil je je wel voelen?
Als je weet wat je wilt, kun je vervolgens je tijd, wilskracht en creativiteit inzetten om op zoek te gaan naar mogelijkheden die jou helpen te krijgen wat je wilt. Gebruik hierbij alles wat tot jouw beschikking staat: boeken, filmpjes, lezingen, coaches, psychologen, internet, vrienden, opleidingen en cursussen. Je hoeft het niet alleen te doen, maar wat je wel moet doen is actief op zoek gaan naar wat je wel wilt en hoe je dat kunt bereiken.
Nieuwe dingen uitproberen helpt je om je aandacht te verleggen. Je hoeft niet gelijk het gewenste resultaat te bereiken. Dat kost vaak tijd. Maar elke beweging richting dat wat je wilt, maakt al dat je je beter voelt, dan wanneer je blijft hangen in wat je niet wilt. Intentie (dat wat je wilt) is alles. Als je je kunt voorstellen wat je wilt, dan kun je het gaan realiseren, eerder niet.
Iemand vertelde mij dat ze zich vroeger vaak angstig en gestrest voelde. Ze wilde zich graag goed voelen en ging mediteren, elke dag 20 minuten. Hierdoor was ze zich op alle fronten echt beter gaan voelen, terwijl haar feitelijke leven ongeveer hetzelfde bleef.
Als ze haar vriendinnen spreekt die zich niet goed voelen dan zegt ze: ga mediteren! Ze zei mij: “Dan proberen ze het een paar keer en dan zeggen ze: dat is niks voor mij.” Ze wil hen zo graag aanmoedigen gewoon vol te houden. Maar het lukt haar vaak niet hen te overtuigen. Dit vindt zij jammer omdat zij de fantastische effecten van meditatie dagelijks in haar leven ervaart. En dat gunt ze haar vriendinnen ook.
Het punt wat ik wil maken is: Als je iets wilt, dan kost het vaak tijd, aandacht en energie om dit voor elkaar te krijgen. Geef het niet zo snel op. De aanhouder wint. Wanneer je stapje voor stapje je aandacht verlegt naar wat je wel wilt, dan wordt alles wat nu onbereikbaar lijkt, bereikbaar.
Stel: je merkt aan jezelf dat je iets niet leuk vindt, bijvoorbeeld als je op je werk bent, thuis of als je ergens bent. Je wilt dit niet. Vervolgens herinner je je dit ontspannen alternatief en je stelt jezelf de vraag: Wat wil ik wel?
Het antwoord kan dan zijn: “Ik wil dat het leuk is”.
Doe dan wat jij op dit moment kunt doen om het prettiger voor jezelf en je omgeving te maken. Blijf niet hangen in het gevoel van ontevredenheid. Al zet je maar een klein stapje in de goede richting, dan geeft dat al meer ontspanning dan wanneer je vast blijft zitten in wat je niet fijn vindt.
Je leven is te kort om het niet zo aangenaam mogelijk te maken. Wie weet is dit wel je laatste dag! Je zult niet de laatste zijn die dacht nog een heel leven voor zich te hebben terwijl dat niet zo bleek te zijn. Je bent hier nu toch, op deze wereld, in dit lichaam. Je gaat snel genoeg dood. Dat kan morgen al zijn, of volgende week, of over 40 jaar. Niemand weet dat. Maar zou je, nu je hier toch bent, het niet gewoon zo goed mogelijk voor jezelf maken? Wat dat precies is, dat weet alleen jij. Voor mij is dat steeds anders, want geen moment is gelijk en mijn behoeftes veranderen. Maar er is altijd wel iets wat je kunt doen om dit moment te verbeteren.
Je moet wel bereid zijn om de consequenties te aanvaarden van keuzes die horen bij het prettiger maken voor jezelf. Vaak kies je NIET voor dingen die leuk zijn om verschillende redenen:
Maar jij bent het waard om leuke dingen te doen. Gun jezelf een geweldig leven. Ook in je normale doordeweekse dagen mag je plezier hebben, en niet alleen maar in het weekend of op vakantie als je het verdiend hebt na hard werken. Maar gewoon elke dag. Ontspannen mensen zijn goed in staat een fijn leven voor zichzelf te creëren. Leuke dingen doen levert namelijk ontspanning op. Sommige mensen zijn opgevoed met het idee: het hoeft toch niet allemaal leuk te zijn! Mijn vraag is: waarom niet?
Oefening
Let door de dag heen op wanneer je je aandacht richt op wat je niet wilt, en wanneer je aandacht richt op wat je wel wilt. Voel het verschil.
Vaak heb je het niet eens door als je bezig bent met wat je niet wilt. Let vooral op de kleine momenten waarin je je onbewust bezig houdt met wat je niet wilt. Er is veel te verbeteren, ook aan dit soort kleine momenten. Je kunt dan je creativiteit inzetten om het (een klein beetje) meer te maken zoals jij dat wel wilt.
Praktijkvoorbeeld
Angelique moppert tegen haar vriendin over de situatie met haar zoon Stef. Ze hebben steeds ruzie en er is veel spanning in huis. Ze somt een hele waslijst van zaken op die NIET goed gaan. Ze vertelt over de strijd, de zorgen en hoe vervelend Stef soms is. Haar vriendin kijkt haar aan en vraagt: Maar wat wil je WEL? Ze zegt vervolgens: “Als je je blijft richten op je problemen, dan blijf je krijgen wat je niet wilt, namelijk problemen. Als je bedenkt wat je wel wilt, dan ga je vanzelf actie nemen, gedrag vertonen en keuzes maken die aansluiten bij wat je wilt”.
Angelique komt na het gesprek met haar vriendin thuis en het aanrecht wat ze vanmorgen had opgeruimd is opnieuw een chaos. Dit wil ze dus echt NIET! Toch denkt ze aan het gesprek met haar vriendin en herinnert zich dat ze graag een goede relatie met haar zoon wil. Ze wil zich goed voelen. Ze wil ontspannen zijn in haar eigen huis. Ze wil ook wel een schone keuken natuurlijk, maar als ze daarover nadenkt, dan is dat in vijf minuten gepiept. Zij was ook niet de beste schoonmaakster toen ze 16 was. Nu ze helder heeft wat ze wel wil, begint ze haar gedrag aan te passen. Ze wil echt de band met Stef herstellen en daarvoor moet ze bepaalde zaken laten gaan of anders aanpakken. Als je doet wat je altijd deed, krijg je wat je altijd kreeg, had haar vriendin ook gezegd en Angelique heeft opgemerkt dat ze vaak in hetzelfde cirkeltje ronddraait.
Ze vraagt Stef of hij lekker heeft gegeten en gaat zelf op haar gemak de keuken opruimen. Ze voelt in dat moment liefde voor hem, haar puberkind die ook gewoon zijn eigen weg probeert te vinden met al die hormonen die door zijn lijf gieren. Stef loopt de keuken in en begint zijn moeder te helpen. Hij vertelt dat hij het al wilde opruimen, maar toen werd afgeleid. Angelique zegt dat haar dat ook weleens overkomt, en ze vraagt of hij zin heeft om een ijsje in de stad te gaan eten. Dat wil hij wel.
Angelique voelt zich opgewekt en blij en voelt dit echt als een eerste stap richting een fijner gezinsleven. Ze neemt zich voor om zich steeds weer opnieuw, in elk moment dat ze in contact staat met haar zoon, te herinneren wat ze echt wil. Een liefdevolle relatie met haar zoon is vanaf nu belangrijker dan al het andere. Zij besluit al haar kracht in te zetten om ervoor te zorgen dat er aan haar kant niks meer in de weg staat om dit voor elkaar te krijgen.
De volgende avond komt Stef een uur later thuis dan ze hadden afgesproken. Schuldbewust loopt hij het huis binnen. Hij zet zich vast schrap voor de grote uitbrander die hij normaal gesproken krijgt als hij zich niet aan de regels houdt. In plaats daarvan zegt Angelique: “Heb je het leuk gehad?” Ja, zegt Stef, sorry dat ik te laat ben.
Praktijkvoorbeeld
Op mijn werk gingen mensen regelmatig over mijn grens. Ze gingen elke keer een stapje verder dan ik eigenlijk wilde. Ik vond het gewoon moeilijk om nee te zeggen als ze wat van mij vroegen, terwijl ik wel wist dat dit niet goed voor me was. Wanneer ik in zulke situaties terechtkwam, vertelde ik anderen wat me was overkomen. “Dat doe je toch niet. Dat is toch niet normaal?” Ik kreeg veel ondersteuning in het feit dat deze mensen echt gedrag vertoonden wat niet door de beugel kon. Het was dus niet gek hoe ik me voelde.
Ik wilde niet dat mensen over mijn grens gingen. Ik richtte al mijn aandacht op wat ik niet wilde en in de loop der tijd bleven dit soort dingen steeds weer voorkomen. Steeds net op een andere manier.
Toen ik dit door kreeg ging ik mijn aandacht richten op wat ik wel wilde. Ik wilde kunnen aangeven wanneer iets niet goed voelde, mijn eigen gevoel serieus nemen en duidelijke grenzen kunnen stellen. Na dit besluit stopte ik met gedachten en woorden verspillen aan situaties waarin mijn grenzen werden overschreden en ging ik onderzoeken hoe ik dit kon bereiken. Ik kocht bijvoorbeeld een boek over dit thema en ging op letten hoe andere mensen hun grens aangeven. Uiteindelijk heb ik hierover ook een aantal gesprekken met een coach gevoerd. Het gevolg was dat ik echt mijn grenzen ging aangeven, ook al was dat in het begin best onwennig en moeilijk. Nu is het zo dat bijna niemand meer over mijn grens gaat. Het feit dat ik het gewoon niet meer zal laten gebeuren, zet namelijk energetisch ook iets in werking.
ALS JE DOET
WAT JE ALTIJD DEED
KRIJG JE
WAT JE ALTIJD KREEG
Oefening
Als je je kunt voorstellen wat je wilt, dan kun je het gaan realiseren, eerder niet. Een leuke oefening is om gevoelens op te roepen die verband houden met wat je wilt. Als je hebt stilgestaan bij hoe je je idealiter wilt voelen, dan kun je makkelijker keuzes maken die daar aan bijdragen.
Ga rustig zitten met je ogen dicht. Als je lichaam en geest ontspannen zijn, probeer je dan een doel voor te stellen. Wat wil je echt? Vervolgens roep je de gevoelens op die bij horen. Bijvoorbeeld: het kan zijn dat jij graag positief en vrolijk in het leven wilt staan. Neem dan de tijd om gevoelens op te roepen die hierbij horen. Hoe voelt het als je positief bent? Op welke momenten voelde je je eerder vrolijk? Nu kun je door de dag heen makkelijker keuzes maken die niet bijdragen aan je doel. Als iemand vervelend doet, dan richt je je snel op iets anders, want het vasthouden van dat gedoe, daar word je niet vrolijk van.
Of misschien wil jij graag een gezond lichaam en daarbij gezondere keuzes maken. Roep het gevoel op van het hebben van een gezond en energiek lichaam. Als je hier ’s morgens bij stil hebt gestaan, dan leg je tijdens de lunch makkelijker je werk neer om te wandelen in de frisse lucht en ben je gemotiveerder om een gezonde maaltijd te maken voor die dag.
Ik ben moe
van dit leven
moe van
wat ik allemaal
wel niet doe
veel te veel
van alles
teveel gedoe
stond de tijd maar stil
om rust te vinden
en op zoek te gaan
naar wat ik echt wil
het gaat maar door
dag in dag uit
ik wil,
er even tussenuit
gewoon
een pauze
van dit leven
mezelf
wat rust
en ruimte geven
maar
in plaats van nee
zeg ik ja
tegen dingen
die ik eigenlijk
niet wil
8
Ontspannen alternatief 8
in plaats van bezig te zijn met verveling, pijn, irritatie, stress en ongemak
Je kunt je ademhaling altijd inzetten om meer ruimte, rust en ontspanning in je hoofd en in je lichaam te creëren. Van deze fantastische mogelijkheid vergeet je soms gebruik te maken in de hectiek van een normale dag. Als je ademhaling diep en ruim is, dan heb je al aan een heel belangrijke voorwaarde voldaan om in veel omstandigheden ontspannen te kunnen zijn.
Als je stressvolle gedachten en gevoelens hebt, dan gaat je hele lichaam in de stress-stand. Ook je ademhaling wordt sneller, korter en ongelijkmatiger. Het voelt voor je lichaam alsof je echt meemaakt wat je gedachten voor ergs bedenken. Ook irritatie creëert spanning in je ademhaling en je lichaam. Soms stokt je ademhaling terwijl je het niet eens doorhebt. Let goed op je ademhaling, want je ademhaling toont hoe het met je gaat. Iemand die gespannen, geïrriteerd of onrustig is, ademt zelden rustig en diep in en uit.
Als je je ademhaling verdiept kun je je lichaam zeggen dat het veilig is. Door je diepere in- en uitademen gaan de stress-gerelateerde hormonen weer terug in hun hok en stoppen de alarmbellen met rinkelen. Zo simpel kan je diepere ademhaling je weer tot rust brengen. Dit kun je altijd en overal doen. Niemand zal het merken. Vooral in momenten dat het even moeilijk is, dan is het extra lastig om je te herinneren diep te blijven ademen. Terwijl juist dan een diepere in- en uit ademhaling je enorm kan helpen om weer rust te vinden. Daarom is het belangrijk om in rustige momenten te oefenen om je adem te verdiepen.
Er zijn verschillende manieren om je adem te manipuleren zodat je meer ontspannen wordt:
Welke manier van ademen werkt het beste voor jou om je systeem tot rust te brengen?
Je kunt altijd en overal je ademhaling verdiepen en daarmee je lichaam ontspannen. Je hoeft je nooit meer te vervelen. Ergens op wachten wordt vanaf nu leuk omdat je dan tijd hebt om dit te beoefenen. Ik ben nog steeds verbaasd over het effect wat dieper ademen op me heeft. Het maakt me altijd kalmer en rustiger dan ik ben.
Pijn verdient hier extra aandacht. Fysieke pijn hoort helaas bij een mensenleven. Er zijn heel veel verschillende manieren om met pijn om te gaan en hulp te zoeken. Een arts, een masseur, een fysiotherapeut, een manueel therapeut of een chiropractor bezoeken zijn maar enkele voorbeelden die je kunt inzetten om beter te worden.
Je ademhaling kan ervoor zorgen dat je pijn minder spanning oplevert. Pijn heeft nogal de neiging om je aandacht te trekken en vast te houden. Het kan een behoorlijk heftig gevoel zijn. Je concentreren op je ademhaling kan pijn verzachten. De logische reactie op pijn is dat je door je automatische impuls de pijn versterkt. Dit komt door gedachten als: “Ik wil dit niet, hoe kom ik hiervan af, waarom heb ik dit weer, en word ik ooit weer beter”. Deze gedachten worden vergezeld met gevoelens van angst, boosheid, verdriet en teleurstelling. Eigenlijk werkt dit dus hetzelfde als met mentale pijn. Ook mentale pijn versterk je vaak door je eigen gedachten en daarbij behorende gevoelens.
Door dieper te ademen, raakt de pijn meer naar de achtergrond, omdat je een deel van je aandacht brengt naar het bewuster ademen.
Je kunt er bijvoorbeeld voor kiezen om het ademen te combineren met een telling:
De telling maakt dat je geest nog meer wordt afgeleid. Probeer het nu maar eens vier keer achter elkaar. Als deze manier van ademen je bevalt kun je dit een paar keer op een dag doen. Als je merkt dat dit lastig is omdat 7 tellen je adem vasthouden of in 8 tellen uitademen te lang voor je is, maak het dan wat korter. Geen probleem!
Je kunt er ook voor kiezen om met je ademhaling naar de pijn toe te gaan. Als je je ogen dicht doet en diep en ruim naar het betreffende pijngebied toe ademt en bij de uitademing de spanning en pijn probeert wat los te laten dan kun je voelen dat het in het pijngebied rustiger en meer ontspannen wordt. Je verzet tegen de pijn lost wat op, door er zo bewust verbinding mee te maken. Probeer maar eens, als je pijn hebt of spanning in je lichaam voelt, met je ademhaling te spelen. Je beweegt naar de pijn of spanning toe of je leidt jezelf juist af, via je ademhaling. Soms werkt de ene methode het beste, soms een andere. Welke manier van ademhaling je ook inzet om je fysieke en mentale pijn te verzachten, je zult altijd merken dat je ademhaling een krachtige ingang tot meer ontspanning is. Ze staat altijd en overal tot je beschikking en het is zonde om dat niet wat meer te benutten.
Adem
4 tellen diep in
4 tellen diep uit
en ontspan
je buik, voorhoofd en schouders
Oefening
Oefen een aantal keer per dag met het verdiepen van je ademhaling.
Begin met oefenen als je ontspannen bent. Daarna kun je oefenen met het inzetten van je ademhaling als je gespannen bent. Wat doet een diepere ademhaling op zulke momenten met je?
Praktijkvoorbeeld
Richard merkt op dat de vergadering die hij bijwoont hem geen goed doet. Het moment, de onderwerpen, of de mensen; misschien wel een combinatie van deze drie, maakt dat hij voelt dat zijn energie uit hem wordt gezogen. Hij is de laatste tijd erg moe als hij thuiskomt en heeft besloten om hier iets aan te doen. Hij wil zich energiek voelen en niet uitgeput. Daarom heeft hij een aantal sessies met een coach van het bedrijf waar hij werkt geboekt. Een overspannen collega was ook bij haar geweest en dat was haar goed bevallen.
De coach vertelt hem dat hij altijd, in elk moment en in elke situatie, zijn lichaam nog iets meer kan ontspannen via zijn ademhaling. Hoe vaker hij dit door de dag heen doet, hoe minder spanning hij in zijn lichaam opbouwt, hoe energieker hij zich zal gaan voelen. Dat vindt Richard logisch klinken.
Richard merkt na deze afspraak dat hij zich gedurende de dag vaak opwindt. Het begon ‘s ochtends al toen zijn vrouw het tandpastadopje weer eens niet had dichtgedraaid. Vervolgens in de auto, waar al die idioten op de weg stress veroorzaakten bij hem. Daarna belde zijn baas met een onmogelijke opdracht en hield hij dus geen tijd over om te eten. Hij merkte dat zijn ademhaling op zulke momenten inderdaad onregelmatiger en sneller werd, zoals zijn coach al had voorspeld. Nu zit hij zich op te vreten tijdens deze vergadering. Heel subtiel spannen zijn schouders zich en verschijnt er een frons op zijn voorhoofd. Zijn ademhaling is hoog en snel. Eigenlijk best logisch dat hij moe is als hij thuiskomt na zo’n dag, bedenkt hij zich.
Hij herinnert zich wat de coach had gezegd: “Het is heel simpel: Je ontspant je lichaam door je ademhaling te verdiepen. Ingewikkelder is het niet. De kunst is alleen om het te onthouden, want je vergeet heel snel dat dit een goede manier is om te ontspannen. Je raakt namelijk steeds verstrikt in het moment. Zoals wanneer iemand iets van je vraagt, of wanneer je ergens een oordeel over hebt, of als je iets aan het doen bent wat spanning oplevert. Dan vergeet je je lichaam te ontspannen via je ademhaling”.
Nu hij bij deze saaie vergadering zit, merkt hij op dat de spanning bij hem oploopt. Richard besluit dat dit een goed moment is om de oefening van zijn coach uit te proberen. Hij zegt tegen zichzelf:
Zijn coach had gezegd: “Maak eerst je houding open zodat je adem en energie goed kan doorstromen”. Terwijl hij zijn houding verandert van ingezakt naar rechtop, zijn rug tegen de stoelleuning drukt en zijn voeten naast elkaar op de grond zet, kijkt hij even ongemakkelijk rond. Zouden ze het echt niet doorhebben? Nee, iedereen is met zichzelf bezig. Dan begint hij met een aantal diepe in- en uitademingen. Zijn coach zei: “Je begint ermee om langer in te ademen dan je deed en langer uit te ademen dan je deed”. Ze vertelde ook dat zij altijd haar adem na de inademing 4 tellen vasthoudt. Maar ze adviseerde hem vooral om met zijn ademhaling te spelen en te onderzoeken welke manier van ademhaling hem ontspannen maakt. Richard ademt in 3 tellen in, houdt zijn ademhaling 3 tellen vast en zijn uitademing maakt hij zo lang mogelijk, tot hij wel weer moet inademen. En zo gaat hij verder. Hij ademt door zijn neus. Hij vindt het ongelofelijk wat een aantal diepere ademhalingen hem nu al brengt.
Een leuke oefening van de coach was ook om zijn ademhaling naar elk onderdeel van zijn lichaam te brengen. Richard begint bij zijn voeten. Hij brengt zijn ademhaling naar zijn voeten en zegt tegen zijn voeten: ontspan! Bij de uitademing laat hij al zijn spanning uit zijn voeten weglopen. Vervolgens gaat hij verder omhoog zijn hele lichaam af. Als hij bij zijn schouders komt en dat gebied op dezelfde manier ontspant via zijn ademhaling, dan merkt hij hoeveel spanning hij daar nog kan loslaten. Hij had niet eens door hoe gespannen zijn schouders eigenlijk waren. Richard combineert het ontspannen van elk lichaamsdeel met zijn diepe ademhaling en zijn open houding. Hij staat nog even wat extra lang stil bij zijn voorhoofd, zoals ze hem had geadviseerd. Zijn frons op zijn gezicht verdwijnt.
Hij merkt dat deze oefening hem van zijn frustratie over de vergadering afleidt en helpt zijn lichaam meer te ontspannen. Zijn doel is bereikt. De grap is dat hij nog steeds kan opletten op wat er gezegd wordt in de vergadering. Hij heeft normaal gesproken ook verhalen in zijn hoofd, maar die gaan dan niet over zijn ademhaling, maar over hoe saai deze vergadering is, of hoe onproductief het eraan toe gaat of wat hij nog allemaal moet doen. Op dezelfde manier kan hij nu ook nog steeds volgen wat er gezegd wordt.
Hij is erg verbaasd dat zo’n simpele oefening hem zo anders kan doen laten voelen. Het voelt bijna een beetje verslavend. In de auto op weg naar huis, doet hij deze oefening weer even vlak voordat hij thuiskomt, en hij merkt dat hij meer open staat voor zijn kinderen en vrouw.
Oefening
Om lekker in slaap te kunnen vallen, helpt het verdiepen van je ademhaling gecombineerd met tot 21 tellen. De inspanning die het vraagt om je ademhaling synchroon te laten lopen met het tellen zorgt ervoor dat er minder ruimte is voor nadenken. De diepere ademhaling ontspant je lichaam. Al snel verdwijnen de woorden over bijvoorbeeld een situatie op je werk naar de achtergrond. Tellen van 1 tot 21 en ademen werkt zo:
Adem rustig diep in en uit door je neus. Probeer je adem naar je buikgebied te brengen. Concentreer je op het tellen, zodat je niet afgeleid raakt door je gedachten en opeens bij 25 bent. Als het erg druk is in mijn hoofd, dan zie ik daarnaast ook echt de cijfers in gedachten voor me. Mijn ademhaling, het tellen en het zien van de cijfers geeft een nog grotere afleiding van mijn gedachten. Dat is soms nodig.
Deze adem- en tel oefening werkt fantastisch om sneller in slaap te vallen, maar als je hiermee start wanneer je om 03 uur ‘s nachts geplaagd wordt door je gedachten, dan is de kans groot dat je zult zeggen: deze oefening werkt niet, want ik kan nog steeds niet slapen. Dat is hetzelfde als voor de eerste keer naar de sportschool gaan en gelijk 50 kilo boven je hoofd willen tillen. Dat lukt natuurlijk niet. Maar als je een jaar lang drie keer per week naar diezelfde sportschool gaat en hulp vraagt, volhoudt en je gewichten langzaam opbouwt, dan krijg je die 50 kilo wel omhoog. Zo is het ook met deze oefening. Oefen deze steeds opnieuw als je ontspannen bent. Hier kun je veel profijt van hebben als je gedachten je ‘s nachts wakker houden.
Praktijkvoorbeeld
Ik werkte aan een dossier dat in de publieke belangstelling stond. Van verschillende kranten verschenen artikelen op de voorpagina en de journalisten stonden op de stoep. We zaten met collega’s onder elkaar te praten over wat we moesten doen om de situatie de baas te worden. Ik zat voorovergebogen, mijn borstgebied aangespannen, mijn benen in een knoop, mijn kaken strak geklemd op elkaar en ik ademde hoog en kort. Ik voelde me gestresst, opgejaagd en niet in balans. Er zat een frons op mijn voorhoofd. Ik hoorde mezelf praten met een hoog stemmetje en de toon van mijn stem was gespannen.
Nu ik opmerkte dat ik zo gestrest was, besloot ik om mijn ademhaling in te zetten om mezelf wat rustiger te maken, zodat ik weer een goede bijdrage aan het geheel kon leveren. Ik ging even naar de wc, deed de deksel van de wc dicht en ging erop zitten. Ik merkte toen nogmaals op hoe mijn hele lichaam zich had aangespannen. Ik zat daar met opgetrokken schouders en ik voelde me ongeduldig en opgejaagd. Ik moest problemen oplossen en niet nu op de wc zo’n ademhalingsoefening doen. Daar had ik helemaal geen tijd voor. Zo vertelde ik mezelf. Maar er was ook een andere stem in mij die wist dat gespannen en opgefokte mensen nooit goede beslissingen nemen en vaak alleen maar meer stress brengen in een al gespannen situatie. Ik wilde niet zo iemand zijn. Bovendien; ik wilde me echt goed en gezond voelen en stressvolle momenten zoals deze droegen daar niet aan bij.
Ik bleef dus zitten op de wc-pot en begon rustig een paar keer bewuster te ademhalen. Bij de uitademing blies ik echt even de lucht uit mijn longen weg door mijn mond. Toen ik hierdoor iets rustiger was geworden begon ik met het tellen van mijn ademhaling: 4 tellen in, 4 tellen uit. 4 tellen in, 4 tellen uit. 4 tellen in, 4 tellen uit. Bij de uitademing deed ik alsof mijn spanning werd afgevoerd de wc in. Ik sloot mijn ogen en keerde echt even naar binnen. Zo voelde ik de rust weer terugkeren. Wat een heerlijk gevoel! En wat een tegenstelling met een paar minuten geleden.
Toen ik terugkwam waren mijn collega’s in een verhitte non-productieve discussie verzeild geraakt. Als ik zelf in een gestreste stand een discussie voer, is daar ook nooit iets zinvols uitgekomen. Nu mijn blik weer ruimer en opener was, had ik weer meer perspectief en een duidelijke visie op wat we moesten doen. Ik kon rust brengen in het gesprek op een manier die ik nooit had kunnen doen als ik me niet een paar minuten op de wc had teruggetrokken.
Oefening
Als je je (ont)spanningsmeter checkt en merkt dat je behoorlijk gespannen bent, trek je dan even terug. Op de wc kun je altijd even een moment voor jezelf nemen en niemand die het merkt.
Je kunt op een uitademing de spanning de wc in laten glijden en vervolgens doorspoelen. Loop al je ledematen langs en geef ze op de uitademing de opdracht te ontspannen.
Deze 2 minuten ontspanningstechniek kun je natuurlijk ook doen vlak voor je de auto uitstapt als je hebt geparkeerd, als je aan het wachten bent in de rij van de supermarkt of thuis tijdens een kopje koffie.
Ik ben hier wel
maar toch weer niet
deze film
waarin ik speel
van een afstandje
bekijk ik mij
ik lach
knik
en praat wat mee
maar voel er weinig bij
wat doe ik hier
in deze ruimte
in dit moment
tussen deze mensen
die ik niet ken
het verveelt me
deze film
waarin ik speel
ik doe het niet meer
ik houd
mijn rol
voor gezien
en bedenk me
welke film
ik wel
wil
zien
9
Ontspannen alternatief 9
in plaats van bezig te zijn met wat energie kost
Ontspannen mensen zijn niet doodmoe en uitgeput van het dagelijkse leven. Ze kiezen namelijk voor mensen en activiteiten die energie-gevend zijn en laten energie-nemende dingen en mensen zo veel mogelijk achterwege.
Je kunt een vergelijking maken tussen een normale bankrekening en een energierekening.
Stel jezelf daarom steeds de vraag:
Doe je deze twee dingen, dan ga je je beter en meer ontspannen voelen. Zo simpel is het!
Waarom maken we niet wat vaker energie-gevende keuzes, zodat we ons nog energieker, sterker, krachtiger, vrolijker, enthousiaster en gelukkiger gaan voelen? Hier zijn een aantal redenen:
Kiezen voor dingen die goed voor je zijn en stoppen met dingen die niet goed voor je zijn vraagt kracht, lef, doorzettingsvermogen en vertrouwen. JA zeggen of juist NEE zeggen, kan erg lastig zijn. Herinner je dan opnieuw hoe jij je wilt voelen, en realiseer je dan dat er soms moeilijke keuzes bij horen.
Het leven is te kort om JA te zeggen tegen dingen die je niet wilt. En NEE te zeggen tegen dingen die je wel wilt. Daarom wil dit ontspannen alternatief je motiveren om nog beter naar jezelf te gaan luisteren. Want vaak weet je diep van binnen wel wat je nodig hebt.
In verband hiermee heb ik altijd een stem in mijn achterhoofd die zegt:
Ik las dit in een boek en het is me altijd bijgebleven. Een gevoel van onbehagen kan ook heel subtiel zijn, daarom is het nodig om altijd goed op te letten of dit gevoel in een bepaalde situatie opkomt. Stel dat je in een ruimte komt waar het een beetje benauwd is. Als je besluit hier niks aan te doen dan is er niks aan de hand, je (ont)spanningsmeter zal dan misschien een zeven uitslaan. Dat is een prima cijfer, maar toch kan het beter. Als je een raam open doet, dan scoor je weer een acht. In een benauwde ruimte zijn geeft toch een licht gevoel van spanning.
Als je vaker actie onderneemt, als je onbehagen voelt, dan helpt dit enorm om een ontspannen leven te kunnen leiden. Het negeren van dit gevoel, of onvoldoende bewust aanwezig zijn om het op te merken, maakt dat er steeds een klein beetje meer spanning in je systeem gaat zitten. Het bouwt zich op. Daarom is het ook zo belangrijk om zelfs op de meest onbeduidende momenten toch iets doet, zodat je gevoel van onbehagen vermindert.
Praktijkvoorbeeld
Sandra had met haar vriendin Pauline afgesproken, alhoewel ze er te moe voor was. Ze hadden hun eerste kopje koffie nog niet op of Pauline stak van wal met de verhalen over haar relatie. Sandra voelde zich alsof het laatste beetje energie uit haar werd getrokken. Ze dacht terug aan gisteren, toen ze aan een van haar collega’s gevraagd had hoe zij zo vitaal bleef. Zij had ook een drukke baan en kleine kinderen. Ze had gezegd: “Simpel, ik vraag me bij alles eerst af: Kost het me energie of krijg ik er energie van? Dit betekent niet dat ik vervolgens alles maar afzeg waar ik geen energie van krijg, want dat kan niet. Maar het maakt wel dat ik vaker NEE zeg tegen dingen die niet goed voor me zijn. En ik zeg vaker JA tegen dingen die wel goed voor me zijn”. Ze vertelde ook dat, als ze een gevoel van onbehagen opmerkt, ze dan eerder ingrijpt dan vroeger. Ze noemde een aantal voorbeelden hiervan:
Dit waren slechts een paar voorbeelden van situaties waarin ze vroeger haar gevoel negeerde. Nu ze in minstens 50 % van de gevallen luistert naar haar gevoel, houdt ze meer energie over voor dingen die ertoe doen.
Pauline vroeg een paar keer hetzelfde aan Sandra, dit bracht haar weer terug in de koffietent waar ze zat, in plaats van bij het gesprek op kantoor. Sandra wil zich zo graag net zo vitaal voelen als haar collega. Ze realiseert zich dat hier moeilijke keuzes bij horen. Dit ene leven wat ze heeft, wil ze vullen met dingen waar ze energie van krijgt en niet uit naam van beleefdheid haar eigen gezondheid op de tweede plek zetten. Bovendien bedenkt ze zich, dat zo’n gesprek met Pauline (of wanneer ze te lang doorgaat op haar werk, of als ze naar een feestje gaat en blijft terwijl er eigenlijk niks aan is) haar uitput. Deze verspilde energie kan ze dan niet besteden aan haar lieve kinderen, haar partner en de vriendin die nooit ergens om vraagt en waar ze altijd mee kan lachen. Ze houdt dan ook geen energie over om te sporten terwijl ze dit zo graag doet.
Ze moet gaan luisteren en handelen naar haar gevoel van onbehagen zodat ze zich beter kan gaan voelen. Zo kan ze niet blijven doorgaan. Sandra onderbreekt Pauline in haar verhaal en zegt: “Het spijt me enorm, maar ik ben ontzettend moe. Ik heb een zware week gehad en ik moet echt even om mijzelf denken. Dus ik ga nu naar huis, met een goed boek in bad liggen en daarna ga ik met mijn kinderen spelen. Ik weet dat dit niet netjes is, maar ik moet echt beter voor mezelf gaan zorgen en dit is een eerste stap.” Sandra staat na deze woorden op, rekent af en loopt naar buiten, een beduusde Pauline achterlatend. Hoe moeilijk het ook voor Pauline is, toch geeft Sandra voorrang aan haar gezondheid. Iemand teleurstellen hoort er soms gewoon bij. Bovendien is het ook niet eerlijk voor Pauline om een gesprek met haar voort te zetten, terwijl ze hier eigenlijk geen energie voor heeft. Na het eerste moeilijke moment stapt Sandra met een glimlach op haar fiets en ze voelt zich direct alweer een stuk energieker door haar krachtige besluit.
Praktijkvoorbeeld
Een vriend van mij had het altijd ontzettend druk. Hij is een begaafd spreker en werd overal voor gevraagd. Elke keer als ik hem sprak dan klaagde hij erover dat hij het te druk had en dat hij hier echt iets aan moest doen. Hij vroeg mijn advies.
Ik zei: “Van welke dingen krijg je energie? Daar ga je mee door. En met de andere dingen stop je of ga je niet doen”. (Hij zat in de luxe positie dat hij dit kon beslissen).
Hij vond het nog niet zo gemakkelijk om te voelen of hij ergens echt energie van kreeg, of dat hij het een eer vond omdat ze hem ervoor vroegen, of dat hij het deed omdat hij vond dat hij het niet kon laten lopen. Maar mijn vraag had iets in hem losgemaakt.
Steeds opnieuw vroeg hij zich af:
Hij kon steeds beter onderscheiden wat hij nu eigenlijk voelde. Een aantal maanden later kwam ik hem weer tegen en hij was oprecht dankbaar dat ik hem op deze mogelijkheid had gewezen. Hij maakte nu echt op een andere manier keuzes, ook in zijn privéleven. Het had hem meer lucht en ruimte gegeven.
Waar krijg je energie van?
Doe daar meer van
Wat kost je energie?
Doe daar minder van
Oefening
Merk door de dag heen op of iets je energie kost of dat je er energie van krijgt. Je hoeft er niet direct naar te handelen, je hoeft het alleen maar op te merken.
Wat kost je energie? Het is goed om jezelf af te vragen hoeveel tijd je met dingen bezig bent die je energie kosten.
Waar krijg je energie van?
Alleen jij weet wat jou energie kost en geeft. Dit is het onderzoeken waard. Kies zorgvuldig!
Oefening
Deze oefening gaat over het handelen naar je gevoel van onbehagen. Een gevoel van onbehagen kan op verschillende gebieden naar de voorgrond treden. Als je iets eet wat zwaar valt, teveel alcohol hebt gedronken, een ruimte niet goed voelt, een persoon geen prettige energie heeft, je te lang doorgaat met iets, de muziek te hard staat, of als iemand te dicht bij staat zijn enkele voorbeelden hiervan. Als je dit gevoel van onbehagen opmerkt handel hier dan naar:
begrijp het dan
ik wil het wel
ontspannen zijn
straks
ja
morgen
nu moet ik nog
een laatste keer
boos
gestresst
en
verontwaardigd
zijn
om dan morgen
nu echt
het juiste
te doen
het wordt zachter
en stiller
bij de aanblik
en de hoop
op morgen
ja
morgen
zal ik
het echt
beter
doen
10
Ontspannen alternatief 10
in plaats van jezelf de grond in te boren
Wat mij erg heeft geholpen om meer ontspannen te zijn, is dat ik de vriendschap met mijzelf heb aangehaald, versterkt en vernieuwd. Ik was best kritisch tegen mezelf. En ik had het niet eens door. Ik vond het normaal om keihard te zijn over mijn gewicht, mijn uiterlijk, mijn bewegingsschema en over wat ik zei en deed. Ook kon ik het niet uitstaan als ik chagrijnig of moe was. Ik was zelfs bang dat als ik zou stoppen met mijn zelfkritiek, dat ik dan nooit meer mijn doelen zou halen en alleen maar uitgezakt op de bank zou blijven zitten.
Het is vrij makkelijk om de minder sterke kanten van jezelf te zien. Dit is misschien wel makkelijker dan het zien van je goede kanten. Het is niet zo moeilijk om inwendig kritisch, oordelend en hard te zijn over wat je opmerkt.
Waarom in vredesnaam doen we onszelf zoveel geweld aan? Het leven is toch al ingewikkeld genoeg? Is het echt nodig om hier nog een schepje bovenop te doen, door jezelf op de kop te geven? Waarom boor je met innerlijke woorden jezelf nog verder de grond in? Je bent niet perfect, nee dat klopt, maar je doet wat je op dit moment kunt en dat is al ontzettend veel. Laat je zelfkritiek los. Laat geen kans voorbijgaan om de liefde voor jezelf te laten groeien.
Wees je eigen beste vriend, dan komt de rest vanzelf wel. Daar gaat dit ontspannen alternatief over. Want als je jezelf door de dag heen ondersteunt, helpt en aanmoedigt dan heeft dit een hele ontspannende werking.
Soms is het niet zo makkelijk om te zien welke inwendige toon je tegen jezelf aanslaat door de dag heen. Het is verbazend hoe je gewend raakt om op een bepaalde manier tegen jezelf te praten als het mis gaat, als je onzeker bent of als je niet lekker in je vel zit.
Een goede indicatie in hoe oordelend je tegen jezelf bent is om goed op te letten hoe je oordeelt over je medemens. Vaak verschilt deze toon en de kritiek niet zoveel van elkaar.
Oefening
Oefen met het ondersteunen van jezelf met positieve woorden. Je zegt (inwendig) dingen die je helpen, die je nodig hebt en die je een goed gevoel geven.
Bemoedig, bekrachtig en bemin jezelf elke dag:
Praktijkvoorbeeld
Laurien heeft een fout gemaakt. Ze heeft de voorbereiding voor haar baas niet goed aangeleverd waardoor hij een belangrijke sheet mist terwijl hij een presentatie moet houden. Ze blijft zichzelf op haar kop geven, terwijl de situatie al heeft plaatsgevonden. Ze kan het niet loslaten.
Een goede vriendin van Laurien was vorig jaar gestorven aan kanker en in haar afscheidsbrief had ze opgeroepen om toch vooral geen tijd te verspillen aan onzin. Ook riep ze op tot zelfliefde. Want, met de dood in aantocht, had ze het inzicht gekregen dat haar leven veel plezieriger was geweest als zij wat vriendelijker tegen zichzelf was geweest. Laurien had zich herkend in haar woorden, en nu lukte het toch niet om ze te eerbiedigen.
Ze had na de begrafenis een boek gelezen over zelfcompassie waar wat handige tips in stonden die konden helpen in situaties zoals deze. Deze tips had ze ook al eens ingezet op momenten dat ze weer eens boos op zichzelf was. Bijvoorbeeld:
Het boek kan haar helpen nu haar criticus overuren maakt. Het had haar het inzicht gegeven dat geen enkele vorm van zelfhaat ook maar ergens aan bijdraagt. Natuurlijk is zelfreflectie belangrijk. Je kunt veel leren van de fouten die je maakt. Maar als een gevoel van schaamte, schuld of zelfkritiek overheersen, dan ben je vooral een zielig hoopje mens. Zielige hoopjes mens zijn over het algemeen niet goed in staat tot verandering. Je moet je zelfkritiek daarom snel transformeren tot een kracht die ervoor zorgt dat je het de volgende keer anders aanpakt. Als je blijft hangen in zelfverwijt blijft er weinig transformatiekracht over. Dit hielp Laurien tegen zichzelf te zeggen: “Ja, je had het anders aan kunnen pakken of het beter moeten doen, maar nu is het al gebeurd, dus laten we ervan leren en weer verder gaan.”
Het volgende onderdeel uit het boek waar ze wat aan had, was dat het in zulke momenten helpt om jezelf iets minder serieus te nemen dan je misschien gewend bent. De wereld draait nog steeds rondjes, ook na jouw fout. En hey, de rest van de zeven miljard mensen op deze aarde zijn gewoon nog met hun eigen problemen bezig. Als een arts een fout maakt, dan mist de patiënt het verkeerde been, en die arts moet hier ook mee leren leven anders kan hij geen arts meer zijn. Jouw fout is maar betrekkelijk. Maak het niet groter dan het is. Dit gevoel van betrekkelijkheid riep ze op, toen ze weer het schaamrood op haar kaken kreeg bij de gedachte dat haar baas met een onvolledige voorbereiding zijn presentatie had gegeven. Ook dat hielp.
Een ander belangrijk punt uit het boek om haar zelfkritiek te boven te komen was de zin: Wees zo aardig tegen jezelf als je zou zijn tegen iemand waar je van houdt, wanneer die in deze situatie zou verkeren. Als een ander zo’n fout had gemaakt dan was ze veel minder hardvochtig geweest. Ook dat probeerde ze toe te passen door lieve woorden toe te voegen aan het verhaal over hoe ze zo stom kon zijn. “Ach, het valt wel mee. In die 60 uur dat ik voor hem werk, gaat er veel wel goed. Ik ben een harde en serieuze werknemer en sta altijd voor hem klaar. Hij mag blij zijn met mij.” Het gevoel werd iets zachter door haar lieve woorden. Ze kon wat meer ontspannen.
Praktijkvoorbeeld
Ieder mens heeft iets wat minder goed gaat dan je wilt en wat onzekerheid oproept. Bij mij is dat mijn eetpatroon en mijn zelfbeeld over mijn gewicht. Jarenlang kon ik alleen maar kijken naar wat er niet goed was aan mijn figuur. Mensen die daar achter kwamen waren altijd verbaasd, omdat ik door veel mensen als mooi werd gezien. Maar als je jezelf te dik vindt, dan kan iedereen zeggen dat je prachtig bent, maar dat haalt dan weinig uit. Doodzonde natuurlijk!
Langzaam begon ik mezelf een ander, meer positief verhaal te vertellen, want ik zag ook wel dat ik destructief bezig was en dat mijn zelfbeeld me niet hielp om een optimaal leven te kunnen leiden. Dat was in het begin nog erg lastig. Want verander je manier van denken maar eens. Het begon ermee dat ik ging opletten wat ik mezelf vertelde. Dat was niet mals. Ik schrok er vaak zelf van. Als ik in de spiegel keek was mijn blik keihard. Als ik me niet aan mijn eetregime hield, was ik ongenadig streng. Je zou het bijna walging kunnen noemen wat ik voor mezelf voelde als ik niet deed wat ik me had voorgenomen. Hoe meer ik zag hoe negatief ik tegen mijzelf sprak, hoe gemotiveerder ik werd om dit te veranderen. Elke keer kon ik vaker ook iets liefs tegen mezelf zeggen. Of iets noemen wat ik wel mooi vond of wat wel goed genoeg was. Hierdoor kwam er steeds meer ruimte om te zien hoeveel onzin ik mezelf eigenlijk vertelde over dat het nu niet goed genoeg was. Door deze ruimte werd ik steeds minder hard tegen mezelf. Dit was een proces van jaren. Vriendelijk zijn tegen jezelf is soms best een lange weg, heb ik ondervonden.
Ik heb gemerkt dat ieder mens over andere zaken onzeker is. Wat voor mij heel makkelijk is, is voor een ander juist moeilijk. Over zaken waar ik totaal niet onzeker over ben, kan iemand anders zich juist heel druk maken. Dit inzicht heeft ervoor gezorgd dat ik niet alleen milder ben geworden naar mezelf, maar ook naar anderen.
Ik heb mijn positiviteit rondom mijn zelfbeeld volgehouden. En ook al is het nog niet 100 procent ontspannen rondom mijn gewicht, ik ben al een heel eind gekomen. Het blijven herhalen van vriendelijke, zachte, constructieve woorden tegen mezelf, opnieuw, opnieuw en opnieuw, gecombineerd met de hulp van een coach heeft mijn zelfbeeld en mijn leven een heel stuk verbeterd.
Oefening
Samenvatting
Elke keer als je voor een ontspannen alternatief uit dit boek kiest, dan is de kans groot dat je ervaart wat je soms weleens vergeet: Er is een beter alternatief! Als je toch gespannen reageert, boos bent, verongelijkt doet en je ongelukkig voelt, bedenk dan dat iedereen dit soort gevoelens heeft. Ik ook, en ik schrijf notabene een boek over ontspanning. Geef jezelf niet op je kop, maar wees lief voor jezelf. Laat het gewoon een herinnering zijn om de volgende keer wel voor iets te kiezen wat maakt dat je spanning vermindert. Stapje voor stapje, met vallen en opstaan, krijg je zo een meer ontspannen leven. Al maak je het maar een paar keer per maand iets meer ontspannen, dat is al winst. In deze momenten zul je voelen dat het echt mogelijk is om zelf iets te verbeteren aan een situatie. Ik weet zeker dat je dan gemotiveerd raakt om het nog een keer te doen.
Lief mens, vergeet nooit hoe mooi het leven is. Er is altijd en overal iets moois te zien, als je besluit het echt te willen zien. Hoe geweldig is dat? Kijk om je heen. Voel liefde voor de glinsterende diamantjes die over het water glijden bij het eerste de beste sprankje zonlicht. Zie hoe mooi het mini-spinnen-webje met regendruppels erin is verstopt tussen de bladeren in je tuin. Kijk ECHT naar de bomen die je ziet. Breng je wereld op een andere manier tot leven door je te verwonderen over de schoonheid om je heen. Scan for Beauty helpt je altijd om je beter te voelen en het is een fantastische manier om jezelf af te leiden van spanning.
Lees het hoofdstukBlijf liefdevol aanwezig bij alles wat je voelt. Leg je hand op je hart en volg met interesse en nieuwsgierigheid het bijzondere proces wat zich binnenin jou voltrekt. Stop heel even het verhaal in je hoofd over wat iemand jou heeft aangedaan of wat moeilijk voor je is. Stop een moment met rennen van het ene naar het andere, zonder te weten hoe je je eigenlijk voelt. Volg hoe een rijk scala aan gevoelens en emoties door jou heen bewegen, veranderen, zich verplaatsen, iets willen vertellen en er willen zijn. Erken je emoties. Ga een innige relatie met ze aan. Ze zullen je belonen met een opgeschoonde emotionele huishouding. Dit maakt je een evenwichtiger en meer ontspannen persoon.
Lees het hoofdstukWaar wil je zo snel naartoe? Breng je hoofd waar je lichaam is. Hier in het NU kun je echt genieten, je gedachten tot rust brengen en echt aanwezig zijn bij dat wat er is. Sluit je ogen, midden in de storm waarin je je bevindt. Vergeet even de hele wereld. Zet een lied op en laat het je raken tot in je hart. Luister alsof dit het laatste is wat je ooit zal horen. Laat je schoonwassen door de tonen van de muziek. Kijk naar de wolken die de meest waanzinnige vormen aannemen en naar de vogels in de lucht die zich zwevend laten dragen door de wind. Voel de lucht op je huid. Snuif de geur op van pas gemaaid gras en van vers gezette koffie. Proef de smaak van heerlijk eten in je mond. Als je onder de douche staat om je klaar te maken voor de dag, laat dan al je gedachten los en concentreer je op het NU. Voel het warme water over je lichaam glijden, je zorgen meenemend. Denk niet na over wat je nog moet doen, of nog zou willen. STOP! Het enige wat je hoeft te doen is genieten van dit moment.
Lees het hoofdstukBedenk voor iedere negatieve gedachte die opkomt, ook een positieve gedachte. Dat kun jij! Waarom maak je daar dan niet wat vaker gebruik van? Voor elke pijnlijke gedachte, denk dan ook aan iets fijns. Voor elke destructieve gedachte, verzin dan ook iets constructiefs. Voor elke irritatie die opkomt, sta dan ook even stil waar je blij van wordt. Als iets je niet bevalt aan het gedrag van een ander, denk dan ook na over wat je wel leuk vindt. Vertel jezelf mooie verhalen waar je je goed van gaat voelen. Waarom niet? Het leven is te kort voor neerslachtigheid. Eer de kleine dingen in je leven, een zonnestraal op je huid, een simpel gebaar, een glimlach van een vreemdeling, de wind op je gezicht, de smaak van chocolade. Alsof je een aantal weken in het ziekenhuis hebt gelegen en nu voor het eerst weer door de stad fietst. Roep dit gevoel van geluk op, zo vaak je kunt.
Lees het hoofdstukZeg JA tegen dit moment. Stop je gevecht tegen wat is en accepteer het precies zoals het is. Waarom zou je je in vredesnaam zo druk maken over zaken die je niet kunt veranderen? Geef je over aan wat het leven je op dit moment te bieden heeft. Verzet je er niet tegen. Dat heeft toch helemaal geen zin. Surrender! Laat alles los. Je verwachtingen, dat wat je wilt, dat wat je nog moet doen en je zorgen. Stop hier gewoon mee. Heeft het je ooit verder geholpen? Ontspan bij alles wat er is. Beweeg mee met de stroom van het leven. Als acceptatie lastig is, zet dan dankbaarheid in. Voel hoe bijzonder het is dat er water uit de kraan komt, dat er mensen zijn die van je houden, dat je eten hebt en een dak boven je hoofd. Je dankbaar voelen geeft je leven betekenis, in welke situatie je je ook bevindt. Acceptatie betekent absoluut niet dat je geen actie kunt ondernemen als dit nodig is. Het betekent ook niet dat je je niet kunt uitspreken over wat jij vindt, wilt en verwacht. Maar als je besluit dit niet te doen, dan levert verzet tegen wat er is, je vaak alleen maar meer ellende op.
Lees het hoofdstukAls mensen in je omgeving zich vervelend gedragen, blijf je dan toch gedragen zoals jij dat graag ziet. Hoe wil jij benaderd, behandeld, gezien, aangesproken en geholpen worden? Doe dit dan zelf! Jouw leven zal er fijner van worden. Laat je niet meeslepen in het gedrag waar je de ander om veroordeelt. Reik je liefde uit, want hoe meer je geeft, hoe meer je krijgt. Maar niet op de gebruikelijke manier van: ik geef jou wat en daar krijg ik iets voor terug, anders ben ik teleurgesteld. Nee, geef gewoon. Los van de uitkomst of het resultaat. Want dat is goed voor jou. Roep steeds opnieuw liefde op voor mensen die betekenis voor je hebben. Wees dankbaar, met heel je hart, dat zij in je leven zijn. Heb ook de mensen lief die je niet eens kent. Zoals de man in het gehandicapten wagentje die langsrijdt op het fietspad met zijn hoofd een beetje scheef. Dappere man.
Lees het hoofdstukNatuurlijk mag je zeuren en klagen, over je baan, over het te volle zwembad, over het eten in het restaurant waar je een uur op moet wachten, over je vriend die niet doet wat je wilt of over je lichaam dat niet meewerkt. Maar sta voor je eigen welbevinden, ook even stil bij wat je wel wilt en wat wel goed gaat. Want waar je je aandacht op richt, groeit. Als je ontspanning, gezondheid, liefde, vrijheid, openheid, verbinding, vrolijkheid en geluk wilt, zet dan al je creativiteit en kracht in om dit te bereiken. Hiervoor staan fantastische mogelijkheden tot je beschikking. Besteed zo weinig mogelijk van je kostbare energie aan wat je niet wilt, dan houd je meer kracht over om ervoor te zorgen dat je meer krijgt van wat je wel wilt.
Lees het hoofdstukOntspan elk onderdeel van je lichaam, zo vaak je eraan denkt. Waarom houd je al die spanning vast in je handen, je buik, je schouders, je spieren, je cellen, je gewrichten en in je zenuwuiteinden? Adem diep uit en laat het los. Met een diepe zucht.
Ontspan gewoon een beetje! Je ademhaling is een fantastische manier om meer ontspanning in je systeem te brengen en staat altijd tot je beschikking. Je kunt altijd je lichaam iets meer ontspannen dan het nu is door je ademhaling te verdiepen. Het geeft je rust en kalmte. Adem iets dieper in en iets dieper uit, steeds weer opnieuw: 3 tellen in, 3 tellen uit. Of 5 tellen in, 5 tellen uit. Of 4 tellen in, 6 tellen vast, 7 tellen uit. Welke ademhaling werkt het beste voor jou in welke situatie? Verdiep je in je eigen ademhaling. Het is een van de krachtigste manieren om in elk moment meer ontspanning te brengen. Wachten, in de file staan en autorijden wordt vanaf nu leuk. Je hebt dan tijd om contact te maken met je ademhaling.
Lees het hoofdstukLaat je energie stromen, de goede kant op. Je weet heel goed wat energie-gevend en energie-nemend is. Kies voor fijne dingen. Ga sporten. Naar buiten. Mooie boeken lezen. Fijne mensen ontmoeten. Nieuwe dingen leren. Of wat jou dan ook maar energie geeft. Waarom zou je het niet doen? Stop met dingen doen die niet goed voor je zijn, zoals met te veel eten, drinken, tv kijken, social media checken, consumeren, of wat dan ook jouw energie neemt. Dat weet jij het beste. En het is ook niet zo zwart wit. Soms is het misschien nodig om de hele avond Netflix te kijken. Op andere momenten word je hier niet beter van. Luister in elk moment naar wat goed voor jou is. Wat geeft je energie? Wat kost je energie? Deze stroom volgen is de beste manier om jezelf gezond te houden.
Lees het hoofdstukLieve schat, ik wil je vragen om niets dan liefde te voelen voor het bijzondere, levende, ademende, bewegende, kijkende, voelende wezen dat je bent. Houd net zoveel van jezelf als van de meest prachtige zonsondergang die je ooit hebt gezien. Zelfverwijt, onzekerheid en schuld; het helpt je allemaal niet om een ontspannen leven te kunnen leiden. Wees lief voor jezelf! Als jij niet van jezelf houdt, kun je dan een ander wel vragen om dit te doen? Kijk in de spiegel en vertel jezelf dat het goed genoeg is. Als je de trap oploopt, zeg dan dat je van jezelf houdt. Als je naar de stad fietst, glimlach dan liefdevol naar die fietsende lieverd die je bent. Als je naar je werk gaat, in het donker en in de file, en je wilt dit helemaal niet, roep dan compassie op voor die harde werker, die het zo graag goed wil doen. Als je het even onhandig aanpakt, spreek jezelf dan bemoedigend toe. Geloof me, je bent niet de enige die af en toe iets stoms doet. Ondersteun jezelf, zo vaak en zoveel je kunt. Je leven zal er enorm van opknappen.
Lees het hoofdstukInspirerende boeken en personen
Elke keer als ik in contact kom met de teksten, meditaties, woorden en yogalessen van onderstaande personen, dan inspireert mij dit om nog meer te ontspannen. Gewoon voor iedereen toegankelijk en makkelijk online te vinden via bijvoorbeeld spotify, youtube en websites.
De 10 ontspannen alternatieven